Ngoại trưởng Vatican Paul Richard Gallagher phát biểu tại cuộc họp báo công bố tài liệu nhân kỷ niệm 5 năm Thông điệp “Laudato si”của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô – văn kiện kêu gọi thế giới hành động nhằm chấm dứt sự tàn phá hành tinh do con người gây ra – tại phòng họp báo của Vatican vào thứ Năm, ngày 18 tháng 6 năm 2020. Đức tổng Giám mục Gallagher đã đến Kyiv vào thứ Tư, ngày 18 tháng 5 năm 2022, trong bối cảnh Tòa Thánh nỗ lực cân bằng giữa việc quan tâm đến người dân Ukraine và việc duy trì kênh đối thoại với Nga (Ảnh AP/Alessandra Tarantino)
Trong bối cảnh chiến tranh tại Ukraine vẫn tiếp diễn, một nhà ngoại giao cấp cao của Vatican đã đến Moskva hôm thứ Hai.
Đức Tổng Giám mục Paul Gallagher, nhân vật đứng thứ hai trong Phủ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, đang thực hiện chuyến viếng thăm Moscow kéo dài 5 ngày, bao gồm các cuộc hội đàm cấp cao với giới chức chính trị và tôn giáo, cũng như cuộc gặp gỡ với cộng đồng Công giáo nhỏ bé tại thủ đô nước Nga.
Chức vụ chính thức của Đức Tổng Giám mục Gallagher là Tổng Thư ký phụ trách Quan hệ với các Quốc gia và các Tổ chức Quốc tế. Về chức năng, vị trí này tương đương với chức vụ Ngoại trưởng.
Một phát ngôn viên Điện Kremlin cho biết không có cuộc gặp gỡ nào được lên kế hoạch giữa Đức Tổng Giám mục Gallagher và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Tuy nhiên, vào hôm thứ Ba, ngài dự kiến sẽ gặp gỡ người đồng cấp người Nga, Ngoại trưởng Sergey Lavrov.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết cuộc gặp gỡ với ông Lavrov vào thứ Ba “sẽ bao gồm việc trao đổi quan điểm về tình hình hiện nay và triển vọng hợp tác song phương giữa Nga và Vatican, cũng như sự tương tác tại các diễn đàn đa phương”.
Cuộc xung đột đang diễn ra tại Ukraine được dự kiến sẽ bao trùm cuộc hội đàm.
Vào đầu tháng này, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tái khẳng định lời kêu gọi chấm dứt cuộc xung đột, và cho biết rằng ngài sát cánh cùng với “gia đình các nạn nhân, những người bị thương và tất cả những người đang đau khổ”, đồng thời kêu gọi các bên tham chiến tôn trọng “luật nhân đạo và yêu cầu cả hai bên chấm dứt các cuộc tấn công vào các mục tiêu dân sự”.
“Chiến tranh chỉ sinh thêm chiến tranh và gây ra những đau khổ khủng khiếp”, Đức Thánh Cha nói.
“Đã đến lúc cần phải chấm dứt vòng xoáy bạo lực”, Đức Thánh Cha nói, “và dành chỗ cho ngoại giao và đối thoại để mở đường cho hòa bình”.
Trong một cuộc phỏng vấn với Crux Now vào hồi năm ngoái, Đức Thánh Cha đã lưu ý đến “những nỗ lực to lớn” của các nhà ngoại giao của Vatican nhằm “duy trì một lập trường mà, dù khó khăn đến đâu, không đứng về bên này hay bên kia, nhưng thực sự trung lập”.
Tòa Thánh cũng đã nỗ lực tiếp cận các bên tham chiến, nhưng Đức Thánh Cha Lêô thừa nhận những khó khăn và giới hạn của hoạt động ngoại giao Tòa Thánh.
“Tôi muốn phân biệt giữa tiếng nói của Tòa Thánh trong việc cổ võ hòa bình và vai trò trung gian hòa giải; tôi cho rằng hai điều này rất khác nhau, và vai trò trung gian thì không thực tế bằng vai trò đầu tiên”, ngài nói.
“Tôi thiết nghĩ rằng mọi người đã nghe thấy những lời kêu gọi khác nhau của tôi”, Đức Thánh Cha Lêô nói, “nhằm cất lên tiếng nói của chính tôi, của các Kitô hữu và của những người có tinh thần thiện chí, để khẳng định rằng hòa bình là giải pháp duy nhất”.
Tuy nhiên, việc coi Vatican như một bên trung gian “ngay cả khi xét đến một vài lần chúng tôi đề nghị tổ chức các cuộc gặp đàm phán giữa Ukraine và Nga, tại Vatican hoặc tại một cơ sở khác của Giáo hội”, lại là một vấn đề khác, ngài nói.
“Tôi hoàn toàn ý thức được những hệ quả của việc đó, Đức Thánh Cha Lêô nói.
Ngoại trưởng Lavrov nói về triển vọng đàm phán
Hôm thứ Bảy, Ngoại trưởng Lavrov đã bác bỏ ý tưởng đàm phán với các nước phương Tây và đồng thời cho rằng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cùng với các đồng minh của ông “bị biến thành công cụ và bị kích động để chống lại Nga”.
“Tất cả các quốc gia phương Tây đã tuyên chiến với chúng tôi thông qua bàn tay và lực lượng của chế độ tân phát xít ở Kyiv đều hy vọng trong suốt nhiều năm qua rằng chúng tôi sẽ tìm đến họ để đàm phán”, ông nói. “Chúng tôi sẽ không làm như vậy. Tại châu Âu ngày nay, chẳng còn ai để đàm phán cả”.
Cuộc gặp trực tiếp gần đây nhất giữa Đức Tổng Giám mục Gallagher và ông Lavrov diễn ra vào tháng 11 năm 2021, ba tháng trước khi Nga tiến hành cuộc tấn công vào Ukraine vào tháng 2 năm 2022. Vào tháng 4 năm ngoái, hai bên đã có cuộc trao đổi qua điện thoại về “khía cạnh nhân đạo” của cuộc chiến.
Trong cuộc trao đổi với EWTN News vào hồi đầu tháng này, Đại sứ Nga tại Tòa Thánh Ivan Soltanovsky nói rằng chuyến đi của Đức Tổng Giám mục Gallagher sẽ là “một cơ hội để trực tiếp chuyển tải lập trường của các quan chức cấp cao của chúng tôi về nhiều vấn đề”.
Năm ngoái, Nga đã bác bỏ ý tưởng tổ chức các cuộc hòa đàm giữa Nga và Ukraine tại Vatican.
Một ngày quan trọng đối với Ukraine
Chuyến viếng thăm của Đức Tổng Giám mục Gallagher đến Moscow trùng với dịp kỷ niệm Ukraine tuyên bố độc lập khỏi Liên Xô vào năm 1991. Các nhà lãnh đạo tôn giáo Ukraine đã kêu gọi cử hành các nghi thức cầu nguyện cho hòa bình, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã kéo dài khoảng bốn năm rưỡi.
Trong một tuyên bố vào hồi đầu tháng, Hội đồng các Giáo hội và Tổ chức Tôn giáo Ukraine (UCCRO) đã kêu gọi “các nhà lãnh đạo tôn giáo, hàng giáo sĩ, các cộng đồng tôn giáo và các tín hữu trên toàn thế giới” thể hiện “tình liên đới thiêng liêng – sự nâng đỡ qua lời cầu nguyện, lòng trắc ẩn và sự đồng hành huynh đệ”.
Đức Tổng Giám mục Gallagher đã gặp gỡ các đại diện của UCCRO trong chuyến thăm Ukraine vào hồi tháng 7.
“Chúng tôi tin rằng lời cầu nguyện chung có thể đưa các dân tộc xích lại gần nhau, củng cố đức tin, nâng đỡ những người đau khổ và trở thành một chứng tá mạnh mẽ về tình yêu của Thiên Chúa và tình liên đới giữa con người với nhau”, UCCRO cho biết.
Quan hệ Giáo hội
Cũng vào hôm thứ Ba, Đức Tổng Giám mục Gallagher dự kiến gặp gỡ Đức Cha Anthony Sevryuk, Tổng Giám Mục Volokolamsk, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Tòa Thượng phụ Moscow.
Vào thứ Tư, Đức Tổng Giám mục Gallagher sẽ gặp gỡ ông Yuri Ushakov, Trợ lý Tổng thống Liên bang Nga phụ trách chính sách đối ngoại.
Vào thứ Năm, Đức Tổng Giám mục Gallagher sẽ có dịp gặp gỡ cộng đồng Công giáo tại Moscow.
Có nhiều ước tính rất khác nhau về số lượng tín hữu Công giáo tại Nga, nhưng tất cả đều cho thấy con số này thấp hơn đáng kể mức 1 triệu người, trong một quốc gia có tổng dân số khoảng 145 triệu người.
Minh Tuệ (theo Crux)
