Hội nghị châu Âu về Hiệp hành tại Wels, Áo, xác định phép Rửa, việc lắng nghe, các mối tương quan và một nền văn hóa lãnh đạo mới là những lĩnh vực then chốt cho hành trình phía trước của Giáo hội. Kết thúc hội nghị chuyên đề, bà Klara Csiszar, Chủ tọa hội nghị, đề xuất thành lập một “Diễn đàn Giáo hội châu Âu về việc giải thích những dấu chỉ của thời đại”.
Hội nghị Thượng hội đồng châu Âu ở Puchberg, gần Wels (Ảnh: Vatican News)
Hội nghị châu Âu về Hiệp hành — một diễn đàn thần học và đời sống thiêng liêng — quy tụ các Giáo hội từ mọi miền của lục địa, đồng thời diễn giải những biến chuyển xã hội dưới ánh sáng Tin Mừng. Nhà thần học mục vụ Klara-Antonia Csiszar, Phó Hiệu trưởng Đại học Công giáo Tư thục Linz và Trưởng Khoa Hiệp hành của trường, cho biết Diễn đàn Giáo hội châu Âu cũng đã kết nối những kinh nghiệm từ các Giáo hội địa phương và khám phá những hình thức hợp tác hiệp hành mới.
Sự kiện kéo dài 3 ngày với chủ đề “Định hình Tinh thần Hiệp hành tại Châu Âu” quy tụ 187 tham dự viên đến từ 31 quốc gia, trải dài từ Bồ Đào Nha và Iceland đến Ukraine, tại Schloss Puchberg, một trung tâm giáo dục gần Wels — thành phố nằm gần Linz. Chia thành 21 nhóm thảo luận, các tham dự viên đã làm việc theo phương pháp “Đối thoại trong Thần Khí”, được sử dụng trong Thượng Hội đồng về Hiệp hành, đặc biệt chú trọng đến việc lắng nghe, kinh nghiệm cá nhân và phân định thiêng liêng. Mỗi ngày trong chuỗi sự kiện đều bắt đầu và kết thúc bằng các buổi cử hành phụng vụ và cầu nguyện. Lời cầu nguyện bế mạc do Thầy Frère Matthew, Bề trên Cộng đoàn Taizé, chủ sự.
Nội dung
Các bài thuyết trình thần học chính đã làm nổi bật những chiều kích khác nhau của một Giáo hội hiệp hành. Thần học gia Tomáš Halík đến từ Praha đã mô tả tiến trình tục hóa tại châu Âu là một tiến trình mang tính hai mặt. Tiến trình này đã làm suy yếu ảnh hưởng của Giáo hội và việc truyền bá đức tin, nhưng đồng thời thúc đẩy sự tự do lương tâm và phá vỡ mối liên kết chặt chẽ giữa tôn giáo và quyền lực achính trị. Vì thế, đối với Kitô giáo, việc mất đi những đặc quyền xã hội cũng có thể là một tiến trình thanh luyện và đưa Giáo hội hướng đến một sự hiện diện mang tính đối thoại hơn trong một xã hội đa nguyên. Gabriele Eder-Cakl đã sử dụng những ví dụ mục vụ thực tiễn từ nhiều quốc gia khác nhau để minh họa cách các Giáo hội tại châu Âu đang ứng phó với vấn đề di cư, phong trào đại kết, lối sống kỹ thuật số và số lượng ngày càng gia tăng những người trẻ mong muốn được rửa tội.
Vào ngày làm việc thứ ba, thần học gia Dòng Tên Christoph Theobald đã nhấn mạnh phẩm giá bình đẳng của tất cả những người đã lãnh nhận phép Rửa như nền tảng thần học cho trách nhiệm chung trong một Giáo hội hiệp hành. Chuyên gia giáo luật Myriam Wijlens đã xem xét những tác động cụ thể của phẩm giá phát xuất từ Bí tích Rửa tội đối với vai trò lãnh đạo và tiến trình đưa ra quyết định. Bà Wijlens cũng đề cập đến những quy định hiện hành trong Giáo luật cho phép giáo dân và phụ nữ tham gia nhiều hơn vào việc lãnh đạo Giáo hội.
Từ các báo cáo của các nhóm thảo luận
Dựa trên báo cáo của các nhóm thảo luận, bà Csiszar xác định một số chủ đề cho lộ trình của châu Âu. Các cuộc thảo luận đã quy tụ những kinh nghiệm, những căng thẳng, hy vọng, mâu thuẫn và những vấn đế còn bỏ ngỏ. Chuyên gia thần học mục vụ đã mô tả kết quả của hội nghị này là “một không gian cộng hưởng thiêng liêng”.
Một trọng tâm đặc biệt là Bí tích Rửa tội như nền tảng chung của phẩm giá và trách nhiệm. Bà Csiszar đặt câu hỏi: “Nếu không có gì thực sự cao trọng hơn Phép Rửa, tại sao Phép Rửa lại thường có quá ít ảnh hưởng hữu hình đến đời sống của chúng ta với tư cách là Giáo hội?”.
Việc lắng nghe cũng đóng vai trò then chốt trong các cuộc thảo luận. Giáo hội cần chú ý hơn đến những vấn đề thực sự liên quan đến con người và đến việc những trải nghiệm của họ có thể thay đổi cách Giáo hội hành động. “Lắng nghe có nghĩa là cho phép bản thân mình bị gián đoạn”, bà Csiszar nói. Các nhóm thảo luận cũng nhấn mạnh tinh thần hiếu khách, sự gần gũi và đồng hành. Trong bối cảnh này, các Giáo xứ vẫn là những nơi quan trọng để mọi người có thể cảm nghiệm được sự đón nhận và cộng đoàn, đồng thời xây dựng sự tin tưởng.
“Những vết thương của châu Âu”
Chiến tranh, tình trạng phải di dời, sự phân cực, sự cô đơn, sự ngược đãi và sự xa cách với tôn giáo được thảo luận dưới chủ đề “Những vết thương của châu Âu”. Bà Csiszar đối chiếu những thực tại này với khát vọng hòa bình, tinh thần cộng đoàn, phẩm giá, công lý và hy vọng. Vị thần học gia cho rằng không nên chỉ xem người trẻ như một nhóm đối tượng của các chương trình mục vụ. Họ là những tín hữu, những người đang tìm kiếm và đặt câu hỏi, và những cá nhân có nhiều khả năng, có thể góp phần định hình đời sống của Giáo hội và đảm nhận trách nhiệm.
Bà Csiszar cũng nhận thấy những tác động cụ thể đối với việc lãnh đạo và các tiến trình đưa ra quyết định. Các báo cáo của các nhóm thảo luận kêu gọi thiết lập những quy trình rõ ràng hơn cho việc tham vấn, trách nhiệm, đưa ra quyết định và giải trình, cũng như đảm bảo sự tham gia hiệu quả. “Một chức vụ trong Giáo hội ‘không phải là một thứ để sở hữu. Đó là sự phục vụ — phục vụ tinh thần hiệp nhất, phục vụ việc phân định và phục vụ sứ mạng của toàn thể Giáo hội’”, bà Csiszar nói. Về những không gian có thể dành cho việc thử nghiệm, bà Csiszar đề cập đến việc hướng dẫn ơn gọi, đồng hành với các Giám mục và các nhà lãnh đạo khác, cũng như các học viện ơn gọi.
Nhóm Nghiên cứu về Hiệp hành và nhóm công tác châu Âu giờ đây sẽ tiếp tục đánh giá kết quả của các cuộc thảo luận này. Các báo cáo của các nhóm thảo luận sẽ được đệ trình Ban Chủ tịch Hội đồng các Hội đồng Giám mục châu Âu (CCEE) và gửi đến các tham dự viên. Lộ trình được hình thành từ đó cũng nhằm đóng góp cho các cuộc tham vấn tiếp theo tại châu Âu, hướng tới Thượng Hội đồng Giám mục năm 2028 cấp Giáo hội hoàn vũ.
Bà Csiszar cũng đề cập khả năng tổ chức một hội nghị chuyên đề vào năm 2027 tại Louvain-la-Neuve, Bỉ, như một bước tiến tiếp theo. Đại học Công giáo Tư thục Linz đã tổ chức hội nghị “Định hình tinh thần Hiệp hành tại châu Âu” dưới sự bảo trợ của CCEE. Chủ tịch CCEE, Đức Tổng Giám mục Gintaras Grušas, cùng hai Phó Chủ tịch là Đức Hồng y Ladislav Nemet và Đức Hồng y Jean-Claude Hollerich, đã đại diện Ban Chủ tịch CCEE tham dự hội nghị.
Thiên Ân (theo Vatican News)
