Trong thông điệp video gửi tới Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới lần thứ X của Áo, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng đức tin, đức cậy và đức mến là những chủ đề có thể giúp suy tư về cuộc khủng hoảng khí hậu, vốn không chỉ đơn thuần là một vấn đề môi trường mà còn liên quan đến các vấn đề xã hội, luân lý và kinh tế.
(Ảnh: GIUSEPPE CACACE | AFP)
Để có thể ứng phó hiệu quả với cuộc khủng hoảng khí hậu, chúng ta cần giải quyết những vấn đề xã hội và luân lý nằm ở nền tảng của xã hội của chúng ta, chẳng hạn như phẩm giá bình đẳng của tất cả mọi người và giá trị của nhân quyền, Đức Thánh Cha Lêô XIV khẳng định trong thông điệp video được công bố hôm thứ Ba, ngày 16 tháng 6.
“Cuộc khủng hoảng môi trường ‘không phải là một vấn đề riêng lẻ, mà là khía cạnh sinh thái của cuộc khủng hoảng kinh tế – xã hội đương đại’,” Đức Thánh Cha Lêô nói, trích dẫn Thông điệp mới được công bố của ngài, Magnifica Humanitas, về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng đức tin, đức cậy và đức mến là ba chủ đề có thể giúp định hướng cho việc suy tư về cách thức chúng ta đáp lại cuộc khủng hoảng môi trường.
Thông điệp video của Đức Thánh Cha được gửi tới Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới lần thứ X của Áo, một hội nghị thường niên được tổ chức tại Vienna nhằm mục đích tạo ra một diễn đàn để đề xuất các giải pháp và sáng kiến ứng phó với cuộc khủng hoảng khí hậu.
Hội nghị diễn ra vào ngày 16 tháng 6 và được tổ chức bởi Sáng kiến Khí hậu Schwarzenegger, do diễn viên kiêm cựu Thống đốc bang California, Arnold Schwarzenegger, khởi xướng.
Cuộc khủng hoảng khí hậu là biểu hiện của cuộc khủng hoảng kinh tế – xã hội
Đức Thánh Cha Lêô XIV nhắc lại rằng trong Thông điệp Magnifica humanitas, ngài đã nhấn mạnh tầm quan trọng của “phẩm giá bình đẳng của tất cả mọi người và giá trị của các quyền căn bản của con người; cả hai chỉ có thể được bảo đảm đầy đủ thông qua việc thực thi đúng đắn các nguyên tắc công ích, mục đích phổ quát của của cải, nguyên tắc bổ trợ, tình liên đới và công bằng xã hội”.
“Những vấn đề cá nhân và xã hội thiết yếu này có mối liên hệ mật thiết với cuộc khủng hoảng khí hậu, điều mà như tôi đã nói, là một biểu hiện — và là một biểu hiện quan trọng — của cuộc khủng hoảng kinh tế – xã hội rộng lớn hơn”, Đức Thánh Cha nhận định.
“Thật vậy, nếu những vấn đề ấy không được giải quyết, thì bất kỳ giải pháp kỹ thuật nào nhằm bảo vệ môi trường cũng sẽ không thể đạt được mục tiêu mong muốn”.
Vì thế, ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải đặc biệt quan tâm đến người nghèo và những người dễ bị tổn thương nhất trước sự suy thoái môi trường khi xây dựng và suy xét các giải pháp.
Đức tin giúp bảo vệ sự sống và thiên nhiên
Đức Thánh Cha Lêô XIV chỉ ra rằng cách tiếp cận đa chiều này, vốn thừa nhận mối liên hệ giữa nhiều vấn đề đang tác động đến xã hội, bắt nguồn từ quan điểm đức tin.
“Những ai tin rằng thế giới được Thiên Chúa tạo dựng và vốn tốt lành tự bản chất thì càng có trách nhiệm lớn lao hơn trong việc chăm sóc công trình sáng tạo, bởi đó là đòi hỏi của chính đức tin của họ”, ngài giải thích.
“Việc sống ơn gọi trở thành những người bảo vệ công trình của Thiên Chúa là điều thiết yếu đối với một đời sống nhân đức”, Đức Thánh Cha tiếp tục, đồng thời trích dẫn Thông điệp Laudato Si’ năm 2015 của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô.
Đức Thánh Cha Lêô cũng lưu ý rằng nhiều tôn giáo khác nhau đều nhìn nhận công trình sáng tạo như một ân ban của Thiên Chúa và khẳng định tính thánh thiêng của sự sống. Vì thế, “đức tin tôn giáo củng cố khát vọng chung là bảo vệ sự sống và chăm sóc thiên nhiên”.
Đức cậy là động lực mạnh mẽ
Khi đề cập đến đức cậy, Đức Thánh Cha Lêô nhìn nhận rằng trước những thách đố và căng thẳng mà thế giới hiện đang phải đối mặt, “ngày càng có nhiều người ý thức rằng hòa bình đang bị đe dọa bởi sự thiếu tôn trọng đối với công trình sáng tạo, bởi vì việc khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và sự suy giảm dần chất lượng cuộc sống do vấn đề biến đổi khí hậu”.
Đức Thánh Cha cũng lưu ý rằng trong các cuộc đàm phán về khí hậu thường xuất hiện “nỗi sợ phải thay đổi hướng đi, nỗi sợ mất quyền lực và nỗi sợ về những kết quả không chắc chắn”.
Trong bối cảnh đó, Đức Thánh Cha kêu gọi tăng cường sự hợp tác quốc tế, thúc đẩy “chủ nghĩa đa phương gắn kết và có tầm nhìn xa”, đồng thời khuyến khích mọi người vượt qua những nỗi sợ hãi ấy.
Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng các nhà lãnh đạo tôn giáo và các cộng đồng tín ngưỡng có thể đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực này, bởi vì “Kinh Thánh chứa đựng vô số ví dụ cho thấy nỗi sợ hãi của con người có thể được vượt thắng nhờ đức cậy”.
“Bất chấp những tiếng nói bi quan hay hoài nghi, đức cậy có thể trở thành một động lực mạnh mẽ”, Đức Thánh Cha nhắc lại.
“Không chỉ là điều đáng mong ước, mà còn thực sự khả thi để những tiến triển đạt được tại COP30 được tiếp nối bằng một tiến trình chuyển đổi công bằng hướng tới các xã hội trong đó công ích được đặt cao hơn lợi nhuận, và các mô hình kinh tế được xây dựng trên tình liên đới và phẩm giá con người”.
Tuy nhiên, ngài lưu ý rằng điều đó đòi hỏi các quốc gia giàu có phải hỗ trợ tài chính cho các quốc gia nghèo hơn, đồng thời giúp các quốc gia này thông qua việc xây dựng “một khuôn khổ tài chính quốc tế mới lấy con người làm trung tâm”.
Xây dựng nền văn minh tình thương
Sau cùng, Đức Thánh Cha Lêô XIV tập trung vào chủ đề đức mến và tầm quan trọng của việc “xây dựng một nền văn hóa đích thực về việc chăm sóc môi trường, bao gồm điều mà Đức cố Giáo hoàng Phanxicô gọi là ‘tình yêu công dân và chính trị’”.
Đức Thánh Cha một lần nữa trích dẫn Thông điệp Laudato Si’: “Để làm cho xã hội trở nên nhân bản hơn, xứng hợp hơn với phẩm giá con người, cần phải khôi phục giá trị của tình yêu thương trong đời sống xã hội — trong lĩnh vực chính trị, kinh tế và văn hóa — để tình yêu trở thành chuẩn mực cao nhất và bền vững cho mọi hoạt động”.
Theo Đức Thánh Cha, chính điều đó sẽ giúp hoạch định các chiến lược quy mô lớn nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng khí hậu.
Kết thúc thông điệp, Đức Thánh Cha Lêô XIV bày tỏ hy vọng rằng các tham dự viên của hội nghị sẽ cổ võ nền văn hóa chăm sóc và góp phần xây dựng một nền văn minh tình thương.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
