Đức Thánh Cha Lêô XIV: Công lý đích thực không bao giờ tách rời “chân lý và lòng thương xót”

Đức Thánh Cha Lêô XIV có học vị Tiến sĩ Giáo luật, nền tảng học thuật góp phần định hình rõ nét tầm nhìn của ngài về việc quản trị Giáo hội.

Hôm thứ Sáu, Đức Thánh Cha Lêô XIV khẳng định rằng mặc dù “không thể” diễn đạt cách trọn vẹn hình ảnh Giáo hội bằng ngôn ngữ Giáo luật, nhưng Giáo luật được mời gọi “phản ánh hình ảnh đó”.

Đức Thánh Cha đưa ra nhận định này trong buổi tiếp kiến các tham dự viên một hội nghị quốc tế được tổ chức nhân kỷ niệm 150 năm thành lập Khoa Giáo luật thuộc Đại học Giáo hoàng Gregorian, một trong những tổ chức học thuật có ảnh hưởng hàng đầu trong việc đào tạo các chuyên gia Giáo luật trên toàn thế giới.

Trong diễn văn vào ngày 23 tháng 10, Đức Thánh Cha nhắc lại rằng việc nghiên cứu luật của Giáo hội chỉ có thể được hiểu cách trọn vẹn dưới ánh sáng mầu nhiệm Giáo hội, như Công đồng Vaticanô II trình bày, đặc biệt trong Hiến chế Tín lý Lumen Gentium.

Trích lời của Thánh Gioan Phaolô II và Tông Hiến Sacrae Disciplinae Leges, văn kiện qua đó ngài ban hành Bộ Giáo luật năm 1983, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng mặc dù “không thể diễn đạt một cách hoàn hảo hình ảnh của Giáo hội bằng ngôn ngữ Giáo luật”, hệ thống pháp lý của Giáo hội vẫn có bổn phận phản ánh hình ảnh đó.

Những lời của Đức Thánh Cha mang ý nghĩa đặc biệt khi xét đến nền tảng học thuật của ngài. Đức Thánh Cha Lêô XIV có học vị Tiến sĩ Giáo luật và nhiều kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực Giáo luật. Quá trình đào tạo này đã định hình sâu sắc cách tiếp cận của ngài đối với việc quản trị Giáo hội.

Về phương diện này, ngài giải thích rằng Giáo luật thực hiện “một nhiệm vụ thiết yếu trong việc bảo vệ sự hiệp thông Giáo hội” và vì thế “hết sức cần thiết đối với Giáo hội”. Mục đích của Giáo luật, ngài nói thêm, là “thiết lập một trật tự trong cộng đoàn Giáo hội, sao cho vừa đặt tình yêu, ân sủng và các đặc sủng lên hàng đầu, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển hài hòa của chúng”.

Đức Thánh Cha cũng khẳng định rằng không thể tách rời chiều kích pháp lý khỏi chiều kích mục vụ. “Thiện ích của mỗi người và thiện ích của cộng đoàn Giáo hội không thể tồn tại độc lập với nhau”, ngài nói.

Những người thừa hưởng truyền thống Giáo luật lâu đời

Trong bài diễn văn, Đức Thánh Cha Lêô XIV bày tỏ lòng tri ân đối với Khoa Giáo luật thuộc Đại học Gregorian, được thành lập vào ngày 16 tháng 8 năm 1876 theo quyết định của Chân Phước Giáo hoàng Piô IX.

Đức Thánh Cha nhận định rằng dịp kỷ niệm này đánh dấu “một cột mốc nền tảng trong lịch sử đã bắt đầu từ nhiều thế kỷ trước”, đồng thời ca ngợi nhiều học giả đã đóng góp cho sự phát triển của Giáo luật. Nhờ những đóng góp đó, ngài nói, tổ chức này đã củng cố một truyền thống học thuật tiếp tục sinh hoa kết trái cho Giáo hội hoàn vũ.

“Họ đã tạo thành một sợi dây liên kết liên tục giữa các thế hệ và cho đến hôm nay vẫn truyền lại một di sản khoa học và Giáo hội quý giá”, ngài nói.

Đức Thánh Cha cũng nhắc lại rằng Khoa Giáo luật là một hoạt động tông đồ của Dòng Tên và chia sẻ linh đạo Inhã, được tóm lược trong nguyên tắc “Non multa, sed multum” (“Chất lượng quan trọng hơn số lượng”).

“Điều quan trọng không phải là biết nhiều điều, nhưng là đi sâu vào thực tại, hiểu thấu và nội tâm hóa thực tại đó” ngài giải thích, đồng thời nhắc lại Giáo huấn của Thánh Inhaxio Loyola.

Đào tạo các chuyên gia Giáo luật có ý thức về công lý theo tinh thần Giáo hội

Trong phần cuối bài diễn văn, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng việc giảng dạy Giáo luật không thể chỉ giới hạn ở việc truyền đạt các quy tắc. Theo ngài, mục tiêu là “đào tạo những con người có ý thức về điều công chính (iustum) theo tinh thần Giáo hội, được hình thành nhờ việc nghiên cứu nghiêm túc các nguồn tài liệu, truyền thống Giáo luật và những nguyên tắc thần học soi sáng các quy phạm”.

Đức Thánh Cha Lêô XIV cũng nhắc lại rằng chương trình học thuật của chính Khoa Giáo luật khẳng định: “Giáo luật phải luôn hướng đến thiện ích siêu nhiên của mỗi tín hữu và việc xây dựng sự hiệp thông Giáo hội”.

Vì lý do đó, ngài kêu gọi các giáo sư và sinh viên nỗ lực theo đuổi “công lý đích thực, điều không bao giờ được tách rời khỏi chân lý và lòng thương xót trong Giáo hội”.

Dựa trên một câu nói nổi tiếng của Thánh Augustinô, ngài nói thêm: “Ordinata dilectio est iustitia” — “Tình yêu được sắp đặt đúng trật tự chính là công lý”.

Sau đó, Đức Thánh Cha khuyến khích các giáo sư và sinh viên mang đến cho các sinh viên “một kinh nghiệm sống động về Giáo hội hoàn vũ”, đồng thời nhắc lại rằng Giáo hội tìm thấy “nơi vị Giám mục Rôma nguyên lý và nền tảng hiệp nhất hữu hình và trường tồn”.

Ngỏ lời với các sinh viên đến từ nhiều quốc gia khác nhau, Đức Thánh Cha mời gọi họ sống kinh nghiệm về tính phổ quát của Giáo hội trong những năm tháng đào tạo và, khi trở về các Giáo phận cũng như cộng đoàn của mình, mang theo kinh nghiệm đó “như một kho tàng để chia sẻ”.

Minh Tuệ (theo EWTN)