Trong buổi tiếp kiến chung hôm 26 tháng 8, Đức Thánh Cha đã trình bày những lý do dẫn đến những cải cách phụng vụ gần đây của Giáo hội.
Đức Thánh Cha Lêô XIV ban phép lành Tòa Thánh vào cuối buổi tiếp kiến chung tại Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô vào ngày 26 tháng 8 năm 2026 (Ảnh: Truyền thông Vatican)
Đức Thánh Cha Lêô XIV đã mô tả những cải cách phụng vụ sau Công đồng Vatican II là điều cần thiết nhằm khuyến khích sự tham gia tích cực của các tín hữu.
“Vì những cử chỉ và ngôn ngữ trong phụng vụ thánh đóng vai trò thiết yếu trong việc cso được trải nghiệm này, nên sự tham dự của các tín hữu không thể mang tính thụ động”, Đức Thánh Cha nói. “Do đó, công cuộc canh tân phụng vụ được Công đồng Vatican II khởi xướng bén rễ sâu xa trong truyền thống sống động của Giáo hội”.
Trong buổi tiếp kiến chung tại Vatican hôm 26 tháng 8, Đức Thánh Cha đã kết thúc loạt bài chia sẻ Giáo lý mùa hè về Sacrosanctum Concilium – Hiến chế của Công đồng Vatican II về Phụng vụ. Buổi tiếp kiến được tổ chức tại Đền thờ Thánh Phêrô do nhiệt độ cao giữa mùa hè ở Rôma.
Các tín hữu không thể thụ động trong phụng vụ
Đức Thánh Cha bảo vệ quyết định của các Nghị phụ Công đồng Vatican II về việc cải tổ phụng vụ, đồng thời trích dẫn một lá thư mà Thánh Phaolô VI, khi còn là Tổng Giám mục Milano, đã viết nhằm khuyến khích sự tham dự của các tín hữu.
“Được thúc đẩy bởi những xác tín này, vị Giáo hoàng tương lai, Thánh Phaolô VI, đã khẳng định rằng các tín hữu ‘không thể và không còn được phép tiếp tục im lặng và thụ động. Sự hiện diện về phương diện thể lý của họ không thể đi đôi với sự vắng mặt về mặt tinh thần’”, Đức Thánh Cha nói.
Đức Thánh Cha cũng giải thích rằng phụng vụ có những yếu tố thiêng liêng bất biến, và những yếu tố thuộc về con người có thể thay đổi nhằm thúc đẩy sự tham gia của các tín hữu.
“Khi Giáo hội tiến hành một cuộc cải tổ phụng vụ – một tiến trình phát triển liên tục qua các thế kỷ – cần phải có một sự phân biệt quan trọng giữa những yếu tố thiêng liêng, bất biến, và những yếu tố thuộc về con người, vốn có thể trải qua những thay đổi khác nhau”.
“Nảy sinh nhu cầu để các tín hữu cử hành phụng vụ một cách ý thức và tích cực hơn, không phải ‘như những người xa lạ và những khán giả thinh lặng’, nhưng tham dự cách trọn vẹn vào mầu nhiệm cứu độ”, Đức Thánh Cha nói thêm.
Công cuộc cải cách phụng vụ đã bắt đầu từ lâu trước Công đồng Vatican II
Phụng vụ hiện hành của Giáo hội được thiết lập vào năm 1969, sau Công đồng Vatican II. Phụng vụ này thay thế nghi thức phụng vụ Tridentine cũ, vốn đã được chuẩn hóa từ năm 1570 sau Công đồng Trentô.
Phụng vụ Tridentine, còn được gọi là Thánh lễ Latinh truyền thống, phần lớn được thay thế sau Công đồng. Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã cho phép sử dụng rộng rãi hơn nghi thức phụng vụ này vào năm 2007, nhưng Đức Giáo hoàng Phanxicô đã hạn chế nghi thức này vào năm 2021.
Đức Thánh Cha Lêô cũng giải thích rằng việc cải cách phụng vụ đã bắt đầu từ rất lâu trước Công đồng Vatican II, dưới thời một số Giáo hoàng.
“Quan điểm cho rằng các tín hữu không nên tham dự các nghi thức phụng vụ ‘như những người xa lạ hoặc những khán giả thinh lặng’ đã từng được nêu ra từ trước trong Tông Hiến Divini Cultus của Đức Giáo hoàng Piô XI”.
Đức Thánh Cha Lêô cũng đã nhắc lại việc cải cách phụng vụ Tuần Thánh theo truyền thống Tridentine của Đức Giáo hoàng Piô XII vào năm 1955, khi ngài “đưa các buổi cử hành phụng vụ về đúng những thời điểm tương ứng với các sự kiện của lễ Phục Sinh, sau khi các buổi cử hành này đã được dời lên sớm hơn vào các giờ ban sáng trong nhiều thế kỷ”.
Đức Thánh Cha Lêô XIV cũng đã nhắc lại những đóng góp của Thánh Gioan XXIII, vị Giáo hoàng đã triệu tập Công đồng Vatican II vào năm 1959. Đức Thánh Cha giải thích rằng Thánh Gioan XXIII đã góp phần vào công cuộc cải tổ phụng vụ của Giáo hội thông qua việc đơn giản hóa “các quy định về Kinh Nhật tụng và Sách lễ… trong đó ngài đề cập đến việc đề xuất những nguyên tắc nền tảng cho việc cải tổ phụng vụ”.
“Thật vậy, vì phụng vụ là một thực tại sống động, nên qua các thế kỷ, phụng vụ luôn trải qua những tiến triển và thay đổi”, Đức Thánh Cha nói thêm.
Minh Tuệ (theo EWTN)
