Đức Thánh Cha đã bế mạc hai ngày làm việc với Hồng y Đoàn bằng lời kêu gọi hòa bình được toàn thể các Hồng y đồng thuận, đồng thời mời gọi tái xây dựng nền văn hóa đối thoại.
(Ảnh: Antoine Mekary | Aleteia)
Vào tối thứ Bảy, ngày 27 tháng 6, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã bế mạc Công nghị ngoại thường lần thứ hai trong Triều đại Giáo hoàng của mình, với bài phát biểu đề cập đến nhiều vấn đề tại Hội trường Thượng Hội đồng mới ở Vatican. Ngài bày tỏ lòng biết ơn về hai ngày làm việc chung và đưa ra lời kêu gọi hòa bình được toàn thể các Hồng y nhất trí, đồng thời mời gọi họ mang thông điệp này đến mọi ngóc ngách của Giáo hội.
Trước khi chia sẻ những suy tư bế mạc, Đức Thánh Cha đã dành ít phút để bày tỏ tình liên đới với Venezuela, quốc gia vừa hứng chịu hai trận động đất mạnh vài ngày trước đó.
“Chúng tôi đảm bảo sẽ cầu nguyện cho các nạn nhân, gia đình của họ và tất cả những ai đang phải gánh chịu hậu quả của thảm kịch này”, Đức Thánh Cha nói, đồng thời kêu gọi “tinh thần liên đới của cộng đồng quốc tế đối với quốc gia thân yêu đó không được lung lay”.
Nói về Công nghị ngoại thường, Đức Thánh Cha cho biết điều ngài mang theo sau cuộc gặp gỡ không chỉ là “nội dung những suy tư của quý vị, mà còn là chính kinh nghiệm đã làm cho những suy tư ấy trở nên khả thi”.
Việc chứng kiến các Hồng y đến từ các Giáo hội, các nền văn hóa, ngôn ngữ và hoàn cảnh khác nhau lắng nghe lẫn nhau và cùng nhau tìm kiếm điều phục vụ tốt nhất cho Tin Mừng đã trở thành “nguồn an ủi và hy vọng”, Đức Thánh Cha nói.
Chiến tranh và những vết thương ẩn sâu bên trong
Sự bận tâm chung của các Hồng y đối với chiến tranh, sự nghèo đói, bất công và bạo lực trên thế giới là chủ đề xuyên suốt hai ngày thảo luận. Tuy nhiên, Đức Thánh Cha hướng sự chú ý đến những điều nằm phía sau những vết thương hữu hình ấy: “sự cô đơn, cuộc khủng hoảng của các mối tương quan, việc đánh mất niềm hy vọng và khó khăn trong việc nhìn nhận nhau như anh chị em”.
Đức Thánh Cha cho biết ngài đặc biệt xúc động trước những chia sẻ của các Hồng y về người trẻ, nhất là những người phải chịu đau khổ đến mức, trong một số trường hợp, “rơi vào nỗi tuyệt vọng tột cùng đến mức tự kết liễu đời mình”.
“Các huynh đệ đã nhận ra một trong những vết thương sâu sắc nhất của thời đại của chúng ta”, ngài nói, “đồng thời cũng nhận ra hoạt động của Chúa Thánh Thần nơi khát vọng sống chân thực, những mối tương quan đích thực và ý nghĩa cuộc đời của họ”.
Đề cập cụ thể đến chiến tranh, Đức Thánh Cha Lêô XIV tái khẳng định một trong những điểm cốt lõi của Thông điệp Magnifica humanitas: xung đột không chỉ phát sinh từ sự tranh chấp giữa các quốc gia, nhưng còn bắt nguồn từ “nền văn hóa quyền lực” đang thấm sâu vào các mối tương quan con người, kinh tế, chính trị, công nghệ và cả tôn giáo. Để đáp lại thực trạng đó, ngài đề nghị tái xây dựng một nền văn hóa hợp tác và đối thoại, củng cố chủ nghĩa đa phương và thúc đẩy sự tham gia của giáo dân vào đời sống công cộng được định hình bởi Học thuyết Xã hội của Giáo hội.
Đức Thánh Cha cũng bảo vệ lựa chọn bất bạo động như “một chọn lựa mang chiều kích Tin Mừng sâu sắc”, đồng thời giải thích rằng bất bạo động không có nghĩa là thụ động, mà là đối diện với xung đột mà không lặp lại logic của sự hận thù. Ngài lưu ý rằng nhiều nhóm làm việc đã đề nghị tiếp tục đào sâu suy tư thần học và mục vụ về quyền phòng vệ chính đáng trong bối cảnh những thay đổi của các cuộc xung đột hiện đại.
Hiệp hành: vấn đề về một quà tặng chứ không phải quyền lực
Trong bài phát biểu của mình, Đức Thánh Cha đã quay trở lại chủ đề hiệp hành và đưa ra một cách nhìn mới về cuộc tranh luận đã xuất hiện liên quan đến hình thức làm việc của Công nghị ngoại thường lần này cũng như cuộc họp hồi tháng Giêng. Ý thức rằng một số Hồng y vẫn còn những băn khoăn về hình thức làm việc theo nhóm và về chính khái niệm Hiệp hành, Đức Thánh Cha đã đưa ra lời giải thích đi thẳng vào cốt lõi của vấn đề.
“Vấn đề thực sự của tính hiệp hành không phải là ai có quyền quyết định”, ngài nói. “Vấn đề sâu xa hơn là: Làm thế nào để tất cả chúng ta cùng nhau gìn giữ món quà mà Thiên Chúa đã trao phó cho Giáo hội?”.
Trích lời Đức Hồng y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, Đức Thánh Cha khẳng định rằng tính hiệp hành “không phải là một chuỗi các cuộc họp, cũng không phải là một phương pháp làm việc. Đó là một phong cách thiêng liêng. Nó khởi nguồn từ sự gặp gỡ, lớn lên nhờ tinh thần lắng nghe và trưởng thành qua sự phân định”.
Đức Thánh Cha mời gọi các Hồng y thúc đẩy việc triển khai tiến trình hiệp hành trong các Giáo hội địa phương của mình.
Đức Thánh Cha cũng thông báo về việc sẽ triệu tập một cuộc gặp gỡ vào tháng Mười với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và các Chủ tịch Hội đồng Giám mục để đánh giá việc đón nhận Tông Huấn Amoris Laetitia nhân dịp kỷ niệm 10 năm văn kiện này, với sự tham dự của các gia đình.
Đồng thời, Đức Thánh Cha tái khẳng định ý định tổ chức Công nghị ngoại thường hằng năm và cho biết sẽ công bố thời điểm diễn ra Công nghị tiếp theo — dự kiến vào năm 2027 — trước cuối năm nay.
Đức Thánh Cha Lêô XIV cầu nguyện cùng với các Hồng y trong Công nghị vào tháng 1 năm 2026 (Ảnh: @Truyền thông Vatican)
Lời kêu gọi sau cùng
Kết thúc bài phát biểu, Đức Thánh Cha hoàn toàn tán thành lời kêu gọi chung đã được Công nghị ngoại thường nhất trí thông qua và đồng thời mời gọi mỗi Hồng y mang thông điệp đó đến với các Giáo hội địa phương và các dân tộc của mình.
“Thiên Chúa muốn hòa bình cho mọi quốc gia và mọi dân tộc”, ngài nói. “Chúng ta không được cam chịu trước bạo lực. Bạo lực sẽ không có tiếng nói sau cùng. Thiên Chúa vẫn tiếp tục mở ra những con đường hòa giải và hòa bình trong lịch sử. Chúng ta có trách nhiệm can đảm bước đi trên những con đường đó và giúp thế giới nhận ra chúng”.
Sau đó, Đức Thánh Cha đã xướng Kinh Te Deum, và toàn thể các Hồng y cùng cất tiếng hát tạ ơn. Tiếp sau đó, ngài dùng bữa tối cùng với toàn thể Hồng y Đoàn tại Vatican.
Vào thứ Hai, ngày 29 tháng 6, Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ chủ sự Thánh lễ tại Đền thờ Thánh Phêrô nhân dịp Lễ trọng kính Thánh Phêrô và Thánh Phaolô Tông đồ, đồng thời trao Dây Pallium cho các Tổng Giám mục Chính tòa mới được bổ nhiệm.
Minh Tuệ (theo Aleteia)
