Đức Hồng y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, đã trình bày bài phát biểu khai mạc phiên họp thứ tư của Công nghị Hồng y ngoại thường, mời gọi các tham dự viên nhìn nhận giai đoạn thực hiện như một tiến trình đưa những hoa trái của Thượng Hội đồng thấm sâu vào đời sống các cộng đoàn.
Đức Thánh Cha Lêô XIV chào đón Đức Hồng Y Mario Grech (Ảnh: @Truyền thông Vatican)
Sự cao quý của việc lắng nghe nằm ở chính sự khiêm tốn của nó – trong tinh thần đối thoại khiêm nhu, trái ngược với một nền địa chính trị vốn đã quá quen thuộc, thậm chí gần như cam chịu, trước chiến tranh và sự cưỡng ép về kinh tế.
Đó là bài học mà Thượng Hội đồng đã và đang trao tặng cho Giáo hội. Hiện nay, Giáo hội bước vào giai đoạn thực hiện, không chỉ nhằm áp dụng các quyết định đã được đưa ra, nhưng còn để những nhận thức đạt được trong hành trình hiệp hành tiếp tục trưởng thành trong đời sống của các cộng đoàn. Đến lượt mình, các cộng đoàn này cũng được mời gọi tiến thêm một bước bằng cách mở rộng đối thoại và tăng cường sự trao đổi với các Giáo hội trên khắp thế giới.
Đó là những suy tư được Đức Hồng y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, chia sẻ trong phần mở đầu phiên họp thứ tư của Công nghị Hồng y ngoại thường diễn ra vào chiều ngày 27 tháng 6.
Những kỳ vọng đối với Thượng Hội đồng
Trong bài phát biểu của mình, vị Hồng y người Malta nhắc lại rằng khi tiến trình Thượng Hội đồng về Hiệp hành được khởi động vào năm 2021, “ít ai có thể hình dung được mức độ tham gia rộng lớn mà tiến trình này sẽ tạo nên”.
Nhiều thành phần khác nhau trong Giáo hội đã tham gia, trong nhiều trường hợp là lần đầu tiên, vào những “thời điểm lắng nghe và phân định trong Giáo hội” theo những hành trình khác nhau. Dù phải trải qua không ít mệt mỏi và sự kháng cự, tất cả đều nhận ra một khát vọng chung là “cùng nhau bước đi, trân trọng những món quà và trách nhiệm của tất cả mọi người”.
Giai đoạn thực hiện
Đức Hồng y Grech cho biết kinh nghiệm hiệp hành đã được hỗ trợ đáng kể nhờ phương pháp “đối thoại trong Chúa Thánh Thần”.
Nhận thức này đã dần trưởng thành khi giúp các tham dự viên nhận ra “sự khác biệt căn bản giữa cuộc đối thoại thiêng liêng theo chủ đề và cuộc đối thoại trong Chúa Thánh Thần – nghĩa là cuộc đối thoại diễn ra khi chính Đức Kitô Phục Sinh hiện diện và trao ban chính mình giữa chúng ta nhờ hoạt động của Chúa Thánh Thần”.
Giai đoạn thực hiện hiện nay sẽ tạo điều kiện để các Giáo hội trao đổi với nhau những ân sủng và kinh nghiệm, qua đó mở rộng “ý thức thuộc về cùng một Dân Thiên Chúa”.
Tuy nhiên, đây không phải là một tiến trình diễn ra ngay lập tức, bởi vì mỗi nền văn hóa sẽ tiếp nhận và diễn giải những hoa trái của Thượng Hội đồng theo thời đại và cách thức riêng của mình, trong “các nền văn hóa, các định chế, các thực hành mục vụ và các tương quan trong Giáo hội”
Mở rộng đối thoại
Để đồng hành với tiến trình này, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục đã xây dựng một lộ trình hướng tới Đại hội đồng Giáo hội dự kiến diễn ra vào tháng 10 năm 2028. Mục tiêu là từng bước đưa những thành quả của hành trình hiệp hành vào đời sống của các cộng đoàn, đồng thời thúc đẩy sự trao đổi ngày càng sâu rộng giữa các thực tại Giáo hội khác nhau về địa lý và văn hóa.
Trong tiến trình này, Đức Hồng y Grech nhấn mạnh rằng sứ vụ của Giám mục vẫn giữ vai trò nền tảng trong việc thúc đẩy sự tham gia của toàn thể Dân Chúa. Đồng hành với các ngài là các nhóm hiệp hành, các cơ cấu tham gia, các thừa tác viên có chức thánh, những người sống đời thánh hiến, các hội đoàn, các phong trào, các cơ sở giáo dục, các gia đình, giới trẻ và các cộng đoàn địa phương.
Bốn động từ của hành trình
Tiến trình thực thi được triển khai qua nhiều giai đoạn, được diễn tả bằng bốn động từ. Trước hết là “ghi nhớ”, giúp các cộng đoàn sống trong “một động lực trao đổi giữa các Giáo hội, nuôi dưỡng sự hiệp thông và hỗ trợ sứ vụ”, không phải bằng cách lặp lại giai đoạn lắng nghe ban đầu, nhưng bằng việc “đón nhận” những gì đã được khám phá.
Tiếp đến là “diễn giải”, để hiểu được những động lực và những căng thẳng đang hiện diện. Sau đó là “định hướng”, mở ra những viễn tượng mới cho Giáo hội. Cuối cùng là “cử hành”, đưa toàn bộ hành trình trở về đích điểm là sự hiệp nhất.
Mối liên hệ giữa Thượng Hội đồng và Công nghị Hồng y
Theo Đức Hồng y Grech, điểm gặp gỡ giữa kinh nghiệm của Công nghị Hồng y và hành trình hiệp hành nằm ở thực tế rằng việc quy tụ các Hồng y không diễn ra “ngoài một nền linh đạo Giáo hội đã trưởng thành và mang đậm tính hiệp hành”.
Sự hiện diện chung của Chúa Thánh Thần do đó làm nổi bật “hai chiều kích hoạt động của cùng một sự hiệp thông”. Một mặt, Công nghị Hồng y được mời gọi trở thành “ký ức sống động về sự hiệp thông mang tính hiệp đoàn mà chính Đức Kitô đã trao ban cho các môn đệ đầu tiên như một phong cách quản trị dựa trên các mối tương quan”.
Mặt khác, các kỳ họp của Thượng Hội đồng, “ký ức sống động về sự hiệp thông huynh đệ và thần học, làm cho mỗi Giáo hội địa phương được tham dự cách Bí tích vào hồng ân cứu độ”, nay được mời gọi tiếp tục phân định cũng như làm chứng.
Cùng nhau lắng nghe và phân định
Kết thúc bài phát biểu, Đức Hồng y Grech trực tiếp ngỏ lời với các anh em Hồng y. Một số vị đang lãnh đạo các Giáo hội địa phương được mời gọi thực hiện giai đoạn triển khai này; trong khi những vị khác phục vụ Giáo hội hoàn vũ trong các Bộ thuộc Giáo triều Rôma. Tuy nhiên, tất cả đều chia sẻ “trách nhiệm gìn giữ sự hiệp thông của Giáo hội và hỗ trợ sứ vụ của Giáo hội”.
Vì thế, sự đóng góp của Hồng y Đoàn cho giai đoạn thực hiện của Thượng Hội đồng sẽ có “ý nghĩa đặc biệt quan trọng”.Trong một thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc và những thách đố ngày càng phức tạp, tinh thần hiệp hành xuất hiện như một “nguồn lực truyền giáo”, có khả năng giúp cộng đoàn Giáo hội lắng nghe những thao thức của nhân loại và cùng nhau phân định những bước đi cần thực hiện.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
