Thông điệp Ngày lễ Lao động nhắc lại Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Thánh Cha Lêô XIV về trí tuệ nhân tạo.
Sinh viên tham gia học cách sử dụng trí tuệ nhân tạo thông qua việc viết mã và lập trình (Ảnh: chayanuphol/Shutterstock)
Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ (USCCB) kỷ niệm Ngày lễ Lao động như một dịp để “tôn vinh những người lao động và tôn vinh phẩm giá của lao động” trong một tuyên bố được công bố trước ngày lễ này.
“Lao động không chỉ là một phương tiện để kiếm sống; đó là một hình thức tham dự vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa”, Đức Tổng Giám mục Shelton J. Fabre, Chủ tịch Ủy ban Công lý Nội địa và Phát triển Con người của USCCB, cho biết trong tuyên bố.
Tuyên bố của Đức Tổng Giám mục Fabre tập trung vào những lo ngại liên quan đến vấn đề lao động, chẳng hạn như tình trạng tiền lương trì trệ, thiếu cơ hội dành cho người trẻ, vấn đề chi phí sinh hoạt và các vấn đề kinh tế khác, cũng như sự phát triển không ngừng của trí tuệ nhân tạo (AI), vốn làm dấy lên những lo ngại về sự ổn định việc làm.
“Năm nay, chúng tôi tập trung vào những người trẻ và các cộng đồng dễ bị tổn thương đang phải đối diện với những bất ổn trong nền kinh tế ngày nay”, Đức Tổng Giám mục Fabre nói. “Các chỉ số kinh tế truyền thống cho thấy nền kinh tế đang tăng trưởng, nhưng việc tuyển dụng đã chậm lại, đặc biệt đối với những người lao động thất nghiệp, và tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao đối với người lao động da màu.”
Tuyên bố cho biết khoảng 1/4 người lao động có thu nhập hằng năm từ 35.000 đô la trở xuống, và gần 3/4 số lao động có mức lương thấp không có việc làm ổn định và an toàn. Tuyên bố cũng trích dẫn dữ liệu từ một cuộc thăm dò năm 2025 cho thấy 70% người Mỹ cho rằng việc có con đồng nghĩa với việc không đủ khả năng chi trả, cao hơn 13 điểm phần trăm so với năm trước.
Về vấn đề AI, Đức Tổng Giám mục Fabre cho biết rằng “có một sự quan ngại ngày càng lan rộng rằng AI sẽ dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao hơn và làm giảm số lượng việc làm có khả năng bảo đảm cuộc sống cho một gia đình”. Vị Giám chức cho biết rằng những người trẻ tuổi là “những người bị ảnh hưởng nhiều nhất cho đến nay và cũng lo lắng nhất” về AI.
“Chúng ta phải lắng nghe những trải nghiệm của người lao động, các gia đình, người trẻ và các cộng đồng người da màu khi họ đang chật vật tìm kiếm sự ổn định”, ngài nói.
Đức Tổng Giám mục Fabre nhắc đến Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Thánh Cha Lêô XIV, trong đó đề cập đến những mối quan ngại sâu sắc liên quan đến AI. Đức Thánh Cha cảnh báo nhân loại trước nguy cơ tạo nên “một Tháp Babel mới” và tha thiết kêu gọi xã hội thay vào đó “xây dựng thành phố nơi Thiên Chúa và nhân loại cùng cư ngụ”.
Đức Thánh Cha “lưu ý rằng mặc dù AI mang lại những cơ hội mới, nhưng nó cũng có nguy cơ bình thường hóa một tầm nhìn phản nhân văn”, Đức Tổng Giám mục Fabre nói.
“Các hệ thống AI có thể bắt chước nhưng không bao giờ thay thế được trí tuệ của con người”, ngài nói. “AI không thể cảm nhận, yêu thương, phân định, hay đón nhận ân sủng và sự khôn ngoan của Thiên Chúa. AI không trung lập về mặt luân lý và có nguy cơ tạo ra ‘những hình thức loại trừ mới’. AI phải được phát triển một cách thận trọng để bảo đảm rằng nó phục vụ công ích và chính nhân loại”.
Nhắc lại lời của Đức Thánh Cha, Đức Tổng Giám mục Fabre cảnh báo về “tình trạng mai một kỹ năng, sự giám sát, những công việc cứng nhắc và lặp đi lặp lại, sự suy giảm khả năng chủ động và tính sáng tạo, nạn thất nghiệp, tình trạng bấp bênh trong việc làm, sự tập trung quyền lực và tình trạng bất bình đẳng gia tăng”.
“Bên cạnh đó, AI dựa vào những người lao động có mức lương thấp, những người thường ẩn náu và phải chịu đựng những điều kiện khắc nghiệt, bị mắc kẹt trong một chuỗi cung ứng mang tính bóc lột”, ngài nói. “Đức Thánh Cha Lêô mời gọi chúng ta cùng nhau ‘thiết kế các hệ thống lấy nhân vị làm trung tâm chứ không chỉ tập trung vào hiệu suất’ và thúc đẩy một nền kinh tế biết trân trọng phẩm giá do Thiên Chúa ban tặng cho mỗi người. Lao động có phẩm giá không chỉ liên quan đến năng suất, mà còn là sự tham dự vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Một nền kinh tế công bằng không chỉ được đánh giá dựa trên lợi nhuận, mà còn dựa trên sự tăng trưởng mang tính toàn diện và việc bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất”.
Mặc dù Đức Tổng Giám mục Fabre thừa nhận rằng việc điều chỉnh sự phát triển AI cho phù hợp với lợi ích của người lao động “có thể là một nhiệm vụ đầy khó khăn”, ngài nói rằng “chúng ta đã từng đối diện với điều này trước đây”. Vị Giám chức đã nhắc đến Thông điệp Rerum Novarum năm 1891, do Đức Giáo hoàng Lêô XIII ban hành trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp.
“Trong 135 năm qua, Giáo hội đã đưa tính thánh thiêng của con người vào những vấn đề liên quan đến công việc và lao động”, Đức Tổng Giám mục Fabre nói. “Chúng ta ý thức rằng rằng khi kỷ niệm 40 năm văn kiện Công lý Kinh tế cho Mọi người, văn kiện mang tính bước ngoặt của các Giám mục Hoa Kỳ về nền kinh tế, phần lớn giáo huấn của văn kiện này vẫn còn phù hợp với công cuộc chung của chúng ta tại Hoa Kỳ”.
Đức Tổng Giám mục Fabre nói rằng tất cả mọi người — bao gồm Giáo hội, chính phủ, các nghiệp đoàn, các tổ chức xã hội dân sự và các tập đoàn — đều có trách nhiệm chung trong việc “bảo vệ con người và phẩm giá của lao động”.
“Khi công nghệ mới đang tái định hình nền kinh tế và công việc của chúng ta, chúng ta hãy trở thành ‘những người kiến tạo sự hiệp thông’, bảo đảm rằng sự đổi mới và phát triển mang lại lợi ích cho tất cả mọi người, chứ không chỉ một số ít, và mỗi người đều có thể đóng góp cho Vương quốc của Thiên Chúa qua công việc của mình”, Đức Tổng Giám mục Fabre nói.
Minh Tuệ (theo EWTN)
