Các quan chức Vatican cho biết cuộc gặp gỡ kéo dài một tuần lễ này không phải là một Thượng Hội đồng, cũng không phải là một cuộc đánh giá về văn kiện ‘Amoris Laetitia’.
Linh mục Dòng Tên Giacomo Costa, bà Gabriella Gambino và bà Orietta Rachele Grazioli phát biểu trước các phóng viên trong cuộc họp báo vào ngày 2 tháng 10 năm 2026, về hội nghị bàn về Tông huấn ‘Amoris Laetitia’ dự kiến diễn ra từ ngày 7 đến 14 tháng 10 năm 2026 tại Vatican (Ảnh: Victoria Cardiel/EWTN News)
Đức Thánh Cha Lêô XIV đã triệu tập một hội nghị về gia đình tại Vatican từ ngày 7 đến ngày 14 tháng 10, trong đó các Giám mục sẽ lắng nghe chứng từ của 11 cặp vợ chồng đến từ năm châu lục.
Các gia đình này sẽ trình bày với hơn 150 Giám mục về những thách đố mà họ đang phải đối diện trong việc truyền đạt đức tin trong các xã hội ngày càng tục hóa.
Cuộc gặp gỡ được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 10 năm ‘Amoris Laetitia’, Tông huấn hậu Thượng Hội đồng do Đức cố Giáo hoàng Phanxicô ban hành vào năm 2016.
Văn kiện này đã làm dấy lên những cuộc tranh luận gay gắt, đặc biệt sau khi các Giám mục thuộc Vùng Mục vụ Buenos Aires giải thích rằng, sau một tiến trình phân định mục vụ có đồng hành, một số người Công giáo đã ly dị và tái hôn theo luật dân sự có thể được lãnh nhận các Bí tích Hòa giải và Bí tích Thánh Thể trong trường hợp “một người nhận thấy rằng mình sẽ phạm thêm một lỗi lầm nghiêm trọng hơn nếu làm tổn thương con cái của cuộc hôn nhân mới”.
Năm 2023, Bộ Giáo lý Đức tin xác nhận rằng cách giải thích này thuộc về Huấn quyền đích thực, sau khi được đưa vào Acta Apostolicae Sedis, bản tin chính thức của Tòa Thánh.
Theo Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, các tham dự viên tham dự hội nghị sẽ bao gồm những người đứng đầu 15 Giáo hội Công giáo Đông phương “sui iuris” (14 Giáo hội được đại diện bởi các Thượng Phụ hoặc vị lãnh đạo cao nhất, và một Giáo hội được đại diện bởi một đại biểu), Chủ tịch của 115 Hội đồng Giám mục trên thế giới (các Hội đồng Giám mục Peru, Paraguay, Thổ Nhĩ Kỳ và Ethiopia sẽ cử đại biểu), 2 đại diện của các Giám mục tại các vùng lãnh thổ không có Hội đồng Giám mục, cùng 22 tham dự viên được Đức Thánh Cha đặc biệt lựa chọn.
Ngoài ra, sẽ có 67 người khác tham dự, trong đó có các thành viên thuộc Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng, cùng 26 chuyên gia và 16 điều phối viên.
Không phải là một cuộc đánh giá ‘Amoris Laetitia’
Trong buổi giới thiệu về cuộc gặp gỡ tại Vatican, bà Gabriella Gambino, Phó Tổng Thư ký Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống từ năm 2017, một giáo dân, mẹ của 5 người con và tiến sĩ về đạo đức sinh học, nhấn mạnh rằng “đây không phải là việc đánh giá một văn kiện, mà là đào sâu sự hiểu biết của chúng ta về gia đình và những thực tại mục vụ đã đón nhận và diễn giải văn kiện này theo những cách thức khác nhau, cũng như đời sống Giáo hội vốn đa dạng tại nhiều nơi khác nhau trên thế giới, nơi Giáo hội hiện diện và bén rễ trong cùng một Tin Mừng”.
“Điểm cốt lõi mà chúng ta cần chú trọng là mục tiêu của Giáo hội không phải là áp dụng các văn bản một cách máy móc và đồng loạt cho mọi hoàn cảnh thực tế, bởi lẽ mỗi hoàn cảnh đều mang những đặc điểm hoàn toàn khác biệt”, bà Gambino nói.
Bà Gambino cho biết câu hỏi trọng tâm của hội nghị là: “Đức tin được truyền tải như thế nào trong thời đại ngày nay? Đức tin được trao truyền ra sao trong các gia đình hiện nay, và các gia đình đóng góp như thế nào vào việc xây dựng Giáo hội?”.
“Nếu thiếu vắng các gia đình, Giáo hội không thể canh tân cội nguồn Kitô giáo của mình. Chính trong các gia đình, con cái được sinh ra, đức tin và các giá trị được trao truyền, dù theo chiều hướng tích cực hay tiêu cực, và cũng là nơi ơn gọi nảy sinh”, bà Gambino giải thích.
Để minh họa quy mô của những thay đổi tôn giáo đang diễn ra, bà Gambino đưa ra một số thống kê. Tại Ba Lan, số cuộc hôn nhân tôn giáo được cử hành trong 5 năm qua đã giảm 45%. Tại Úc, tỷ lệ này đã giảm từ 88% vào năm 1970 xuống còn 16% vào năm 2024. Theo quan điểm bà, đây là những dấu hiệu cho thấy, trong các bối cảnh khác nhau, tính cấp thiết của việc đồng hành tốt hơn với các đôi vợ chồng trong quyết định kết hôn của họ và cung cấp sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho việc truyền đạt đức tin trong gia đình.
Bà Orietta Rachele Grazioli, Giảng viên về Giáo luật và Luật gia đình so sánh tại Học viện Thần học Giáo hoàng Gioan Phaolô II về Khoa học Hôn nhân và Gia đình, đồng thời là Phó Điều phối viên của nhóm chuyên gia, giải thích rằng “phương pháp luận được Đức Thánh Cha lựa chọn cho cuộc gặp gỡ này tập trung vào hai từ khóa bổ trợ cho nhau: lắng nghe và phân định”.
5 chủ đề chính
Hội nghị sẽ được triển khai xoay quanh 5 chủ đề chính liên quan đến hôn nhân, đời sống gia đình và việc truyền đạt đức tin. Các phần suy tư sẽ bắt đầu với chủ đề “Gia đình ngày nay: Thực trạng, vẻ đẹp và những thách đố”, dành riêng về việc phân tích tình hình hiện nay của gia đình; và iếp nối với các chủ đề: “Người trẻ và việc khám phá ơn gọi hôn nhân”, “Đời sống vợ chồng: Những năm đầu của đời sống hôn nhân, giai đoạn mang tính quyết định”, và “Trong những khó khăn của cuộc sống: Đồng hành và nâng đỡ”, tập trung vào việc đồng hành với những người đang chuẩn bị kết hôn cũng như các đôi vợ chồng ở những giai đoạn khác nhau trong hành trình của họ.
Hội nghị sẽ kết thúc với chủ đề “Các gia đình Kitô giáo là chủ thể trong sứ mạng của Giáo hội”, tập trung vào vai trò loan báo Tin Mừng của các gia đình và sự đóng góp của họ vào đời sống Giáo hội.
Cha Giacomo Costa, cố vấn của Tổng Thư ký Thượng Hội đồng, cho biết: “Vấn đề không phải là ‘Amoris Laetitia’ nói gì, mà là chúng ta đã học được điều gì khi nỗ lực sống theo tinh thần của văn kiện này”.
Cha Costa cũng nhắc lại rằng mục tiêu đã được xác định bởi Đức Thánh Cha Lêô XIV, người sẽ hiện diện tại cả phiên khai mạc và bế mạc hội nghị, là “thúc đẩy việc lắng nghe lẫn nhau hướng tới một sự phân định mang tinh thần hiệp hành về những bước đi mà ngày nay chúng ta phải thực hiện để loan báo Tin Mừng cùng với các gia đình. Chính thành phần của hội nghị cũng đã phản ánh mục tiêu này”.
Trước khi các phiên làm việc bắt đầu, Nữ tu Helen Alford, Chủ tịch Hàn lâm viện Khoa học Xã hội của Tòa Thánh, sẽ trình bày một bài suy niệm khai mạc. Mỗi buổi sáng sẽ được tổ chức xoay quanh ba loại bài phát biểu: chứng từ của các gia đình, những đóng góp của các Giám mục và những chia sẻ suy tư từ các chuyên gia.
‘Mục tiêu không phải là loại bỏ những khác biệt’
“Mục tiêu không phải là loại bỏ những khác biệt. Chúng tôi không muốn đi đến một sự đồng thuận gượng ép”, Cha Costa nói. Mỗi ngày sẽ có một bản báo cáo tóm tắt các cuộc thảo luận, làm cơ sở cho các phiên đối thoại và tranh luận sâu rộng diễn ra vào buổi chiều. Tuy nhiên, ngài cũng nhấn mạnh rằng “đây không phải là một Thượng Hội đồng mới về gia đình, nhưng là một tiến trình được hướng dẫn bởi phương pháp hiệp hành, một tiến trình chủ ý dựa trên kinh nghiệm của các Thượng Hội đồng và những diễn đàn khác của Giáo hội”.
Về những kết quả được mong đợi từ cuộc gặp gỡ, Cha Costa khẳng định rằng “không có điều gì được định trước”. Một bản tổng kết cuối cùng sẽ được chuẩn bị khi hội nghị kết thúc, nhưng sẽ không có văn kiện chung kết nào sẽ được công bố. Văn bản sẽ được một ủy ban xem xét nhằm xác minh rằng nó phản ánh trung thực những gì đã được nêu lên trong các phiên làm việc.
Sau đó, các Chủ tịch Hội đồng Giám mục sẽ được mời gọi thúc đẩy các sáng kiến tại các Giáo hội địa phương của mình, nhằm mở ra những đường hướng mục vụ mới và tiếp tục triển khai những đề xuất được đưa ra từ cuộc gặp gỡ.
Minh Tuệ (theo EWTN)
