Văn kiện mới được Vatican phê duyệt xem xét những thách thức do trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội đặt ra.
(Ảnh: Shutterstock AI/ Shutterstock)
Ủy ban Thần học Quốc tế đã công bố một tài liệu mới khẳng định rằng “sự sống con người là một ơn gọi”, đồng thời cảnh báo rằng những tiến bộ khoa học và công nghệ chưa từng có — đặc biệt trong lãnh vực trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội — phải đi đôi với sự gia tăng tương xứng về trách nhiệm, để sự tiến bộ thực sự phục vụ thiện ích của con người.
Văn kiện mang tựa đề: “Hỡi nhân loại, ngươi đang đi về đâu? Suy tư nhân học Kitô giáo trước một số viễn cảnh về tương lai con người”) được công bố hôm thứ Tư và được soạn thảo bởi Ủy ban Thần học Quốc tế, do Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin của Vatican, chủ trì. Tài liệu này đã được Đức Thánh Cha Lêô XIV phê chuẩn. Bản gốc được công bố bằng tiếng Ý; các bản dịch sang những ngôn ngữ khác dự kiến sẽ được phát hành sau.
“Trong thời điểm hiện tại của thế kỷ 21, gia đình nhân loại đang phải đối diện với những vấn đề quyết liệt đến mức chúng đe dọa chính sự tồn tại của nhân loại như chúng ta đã biết từ trước đến nay”, tài liệu nêu rõ, đồng thời nhấn mạnh rằng con người ngày nay đang phải đối diện với những nguy cơ “chưa từng được hình dung trước đây”.
Trí tuệ nhân tạo và con người
Đề cập đến trí tuệ nhân tạo (AI), Ủy ban cảnh báo rằng những hình thức tri thức và tính toán tách rời khỏi trí tuệ nhân loại cụ thể, gắn liền với bối cảnh thực tế — cũng như khỏi nền tri thức có tính tương quan được truyền đạt qua các thế hệ nhờ giáo dục — có thể trở thành mối đe dọa đối với lợi ích thực sự của nhân loại.
Mạng xã hội, sự phân cực và “các tôn giáo kỹ thuật số”
Về mạng xã hội, tài liệu nhận định rằng các nền tảng trực tuyến có thể làm gia tăng “sự phân cực mạnh mẽ” giữa các nhóm, dẫn đến việc “chia rẽ” các cuộc giao tiếp xã hội, chia cắt xã hội thành những khối ý kiến đồng thuận nội bộ được định hình bởi các lượt “thích”. Ủy ban cũng cảnh báo rằng các nền tảng này có thể trở thành “lãnh địa của sự cô đơn, sự thao túng, bóc lột và bạo lực”.
Văn kiện bày tỏ lo ngại về điều được mô tả là một “thị trường tôn giáo khổng lồ” trên không gian mạng, nơi nhiều “tôn giáo kỹ thuật số” cung cấp một hình thức linh đạo tùy chọn theo sở thích cá nhân, thay vì dựa trên những mối dây liên kết thực sự và sự thuộc về cộng đoàn.
Tài liệu cũng đặt vấn đề về tính chất thực sự mang tính Giáo hội của một số hình thức truyền thông Kitô giáo trên mạng xã hội, đặc biệt khi chúng được sử dụng để kích động sự tranh cãi gay gắt, nuôi dưỡng sự chia rẽ hoặc làm tổn hại danh tiếng của người khác.
“Con người là một ơn gọi”
Ủy ban tái khẳng định rằng ơn gọi không chỉ là chủ đề dành riêng cho các bậc sống đặc biệt trong Giáo hội, nhưng bắt nguồn từ chính bản thể con người. Nói cách khác, con người tự bản chất đã là một hữu thể được gọi. Ủy ban cũng cho biết thêm rằng ở phương Tây, một “nền văn hóa phi-ơn gọi” thường được cổ võ, định hình những thách thức nhân học đương đại — đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục thế hệ trẻ.
Văn bản này cho rằng nhiều người trẻ được dạy cách nhìn nhận tương lai của mình chủ yếu thông qua lăng kính lựa chọn nghề nghiệp, ổn định kinh tế hoặc thỏa mãn các nhu cầu cá nhân, mà thiếu sự mở ra với ý nghĩa tối hậu và các mối tương quan nền tảng định hình căn tính và vận mệnh của họ.
Cảnh báo về việc đối xử với động vật và con người
Trong phần cảnh báo sau cùng, Ủy ban cho rằng các xã hội — đặc biệt là ở phương Tây — cần tránh xu hướng đối xử với một số loài động vật, nhất là thú cưng, “gần như như con người”, đồng thời cũng phải chống lại cám dỗ ngược lại: hạ thấp con người xuống ngang tầm với động vật.
Minh Tuệ (theo EWTN)
