Một lần nữa, Trung Đông đang đứng trước nguy cơ leo thang chiến tranh. Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Iran, Israel và các lực lượng liên quan, Tòa Thánh đã đưa ra những lời cảnh báo mạnh mẽ về nguy cơ của các cuộc “chiến tranh phòng ngừa”, đồng thời tăng cường các nỗ lực ngoại giao và lời kêu gọi cầu nguyện cho hòa bình.
Tại làng Alma al-Shaab ở miền nam Liban, gần biên giới Israel, tiếng chuông của một nhà thờ nhỏ đã trở thành biểu tượng bất ngờ của niềm hy vọng giữa nguy cơ chiến tranh. Khi tin tức về các cuộc tấn công quân sự lan rộng khắp khu vực, người dân địa phương đã tụ họp trong sân nhà thờ và cùng nhau rung chuông. Dù có lệnh sơ tán và nguy cơ bị oanh kích, nhiều gia đình cho biết họ vẫn quyết định ở lại quê hương. Hành động đơn sơ ấy không nhằm khiêu khích, nhưng là dấu chỉ cho thấy khát vọng bền bỉ của con người trong việc gìn giữ cuộc sống và niềm tin giữa bất ổn.
Cuộc khủng hoảng hiện nay bùng phát từ cuối tháng Hai, khi các chiến dịch quân sự phối hợp của Hoa Kỳ và Israel nhắm vào một số mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran. Tehran sau đó đã đáp trả bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào lãnh thổ Israel, các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ và cơ sở hạ tầng tại các quốc gia vùng Vịnh, khiến xung đột nhanh chóng lan rộng trong khu vực.
Theo các nguồn tin từ Iran, ít nhất 1.230 người đã thiệt mạng tại nước này, bao gồm dân thường, quan chức chính phủ và cả lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Riêng một cuộc tấn công vào trường tiểu học dành cho nữ sinh tại thành phố cảng Minab đã khiến hơn 160 thường dân thiệt mạng. Ngoài lãnh thổ Iran, bạo lực cũng đã gây tổn thất nghiêm trọng: ít nhất 72 người chết tại Liban, 12 người tại Israel, sáu binh sĩ Hoa Kỳ và 11 thường dân ở các quốc gia Ả Rập khác.
Trước tình hình đó, Tòa Thánh đã tăng cường các lời kêu gọi kiềm chế. Trong buổi đọc kinh Truyền Tin ngày 8 tháng Ba tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha Lêô XIV cảnh báo rằng cuộc xung đột có nguy cơ vượt ra ngoài các mặt trận hiện tại. Ngài kêu gọi các tín hữu cầu nguyện “để tiếng bom đạn chấm dứt, để vũ khí im tiếng và mở ra không gian cho đối thoại”.
Đức Thánh Cha đặc biệt bày tỏ lo ngại về Liban, quốc gia vốn đã suy yếu sau nhiều năm khủng hoảng chính trị và kinh tế, có thể lại rơi vào vòng bất ổn. Ngài phó thác toàn vùng Trung Đông cho Đức Maria, Đấng mà truyền thống Công giáo tôn kính là Nữ Vương Hòa Bình, và cầu xin ơn hòa giải cùng hy vọng cho những người đang chịu đau khổ vì chiến tranh. Lời kêu gọi này cũng trùng với Ngày Quốc tế Phụ nữ, khiến Đức Thánh Cha nhấn mạnh thêm đến sự cần thiết phải cổ võ bình đẳng và liên đới với những phụ nữ vẫn đang là nạn nhân của bạo lực và phân biệt đối xử trên toàn thế giới.
Song song với lời kêu gọi thiêng liêng của Đức Thánh Cha, hoạt động ngoại giao của Tòa Thánh cũng được đẩy mạnh. Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Vatican ngày 4 tháng Ba, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, Hồng y Pietro Parolin, đã đưa ra một trong những đánh giá chi tiết nhất về cuộc khủng hoảng. Ngài cảnh báo rằng trật tự quốc tế được thiết lập sau Thế chiến II đang bị xói mòn nghiêm trọng.
Theo Hồng y Parolin, Liên Hiệp Quốc được thành lập năm 1945 nhằm ngăn chặn các cuộc chiến tranh toàn cầu trong tương lai và bảo đảm rằng các tranh chấp sẽ được giải quyết bằng luật pháp và ngoại giao. Tuy nhiên, nếu các quốc gia tự cho mình quyền phát động “chiến tranh phòng ngừa” theo những tiêu chí riêng, thì “toàn thế giới có nguy cơ bị thiêu rụi”. Ngài nhận định rằng trong bầu khí hiện nay, các nguyên tắc của luật pháp quốc tế – từ các hiệp định giải trừ quân bị đến sự tôn trọng chủ quyền quốc gia – đang dần bị thay thế bởi logic của sức mạnh.
Các cộng đồng Kitô hữu nhỏ bé trong khu vực cũng đang đối diện nhiều lo lắng. Đức Tổng giám mục Bashar Warda của Erbil nhận định rằng trong chiến tranh, những người yếu thế nhất thường là những nạn nhân đầu tiên. Ngài kêu gọi các tín hữu hiệp thông cầu nguyện và liên đới, đặc biệt với các Kitô hữu tại Iraq và Trung Đông đang nỗ lực duy trì sự hiện diện trên mảnh đất tổ tiên.
Trong khi đó, các vị lãnh đạo Giáo hội tại Liban cũng lên tiếng kêu gọi giảm căng thẳng ngay lập tức. Trong tuyên bố ngày 5 tháng Ba, Hội đồng các Thượng phụ và Giám mục Công giáo Liban cảnh báo rằng việc tiếp tục chiến sự “đe dọa phẩm giá con người – hồng ân Thiên Chúa ban – và làm suy yếu nền tảng của công lý và ổn định”.
Trong bối cảnh bất ổn ấy, tiếng chuông của nhà thờ nhỏ ở Alma al-Shaab vẫn tiếp tục vang lên. Giữa một vùng đất nơi chiến tranh thường át đi mọi tiếng nói khác, âm thanh ấy trở thành lời nhắc nhở giản dị nhưng mạnh mẽ: hòa bình, dù mong manh và xa vời, vẫn luôn đáng để con người hy vọng và chờ đợi.
Hoàng Tâm
