Từ mùa xuân năm nay, khách hành hương và tín hữu tham dự phụng vụ tại Đền thờ Thánh Phêrô sẽ có thể hiểu trực tiếp các bài đọc, thánh ca và lời nguyện bằng chính ngôn ngữ của mình nhờ một hệ thống dịch đồng thời có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Đây là lần đầu tiên các cử hành phụng vụ tại trung tâm của Giáo hội hoàn vũ được theo dõi theo thời gian thực bằng nhiều ngôn ngữ — tối đa tới 60 ngôn ngữ.
Người tham dự chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh của mình. Dịch vụ hoạt động trực tiếp trên trình duyệt của thiết bị, không cần tải ứng dụng hay dùng thiết bị phụ trợ. Khi phụng vụ diễn ra, bản dịch sẽ xuất hiện đồng thời dưới dạng âm thanh và văn bản, giúp tín hữu hiểu nội dung ngay trong lúc cử hành.
Để sử dụng, người tham dự quét mã QR đặt tại các lối vào và nhiều vị trí trong đền thờ. Sau đó họ được dẫn tới một trang web nơi có thể theo dõi phụng vụ với bản dịch trực tiếp. Hệ thống dựa trên công nghệ thông dịch đồng thời của Lara — một trí tuệ nhân tạo do công ty Translated phát triển — phối hợp với công ty Carnegie-AI LLC chuyên về công nghệ phiên dịch.
Ông Antonio Autorino, trưởng bộ phận truyền thông của Ban quản trị Đền thờ Thánh Phêrô, xác nhận dịch vụ sẽ chính thức hoạt động vào mùa xuân. Hiện nay các nhóm tín hữu được chọn đã tham gia thử nghiệm để đánh giá tính hiệu quả.
Sáng kiến này do Ban quản trị Đền thờ Thánh Phêrô thực hiện cùng với Bộ Truyền thông Tòa Thánh và công ty công nghệ Translated. Dự án được Đức Hồng y Mauro Gambetti, trưởng đền thờ, giới thiệu ngày 16 tháng 2 cùng với nhiều hoạt động phụng vụ và văn hóa khác có ứng dụng công nghệ.
Đức Hồng y nhấn mạnh: Đền thờ Thánh Phêrô từ nhiều thế kỷ nay đón tiếp tín hữu thuộc mọi dân tộc và ngôn ngữ. Việc cung cấp một công cụ giúp nhiều người hiểu lời phụng vụ là nhằm phục vụ sứ mạng cốt lõi của Giáo hội, vốn mang bản chất phổ quát.
Việc triển khai công nghệ này diễn ra bốn thế kỷ sau khi đền thờ được cung hiến năm 1626 bởi Đức Giáo hoàng Urbanô VIII, sau hơn một thế kỷ xây dựng. Viên đá đầu tiên của công trình được đặt ngày 18 tháng 4 năm 1506, khi Đức Giáo hoàng Giulio II quyết định xây dựng ngôi đền mới thay thế nhà thờ thời hoàng đế Constantino đã xuống cấp.
Ngoài hệ thống dịch phụng vụ, Vatican còn giới thiệu nhiều công nghệ khác phục vụ quản lý và bảo tồn đền thờ. Hệ thống “SmartPass” giúp điều phối dòng khách hành hương qua mạng cảm biến theo thời gian thực, tăng cường an ninh và tổ chức dòng người. Đồng thời, dự án “Beyond the Visible” lắp đặt các cảm biến tại nền móng, mặt tiền, mái vòm và lòng đất để theo dõi tình trạng cấu trúc của đền thờ.
Nhờ các công nghệ địa vật lý, trắc địa và cấu trúc chính xác cao, các chuyên gia có thể phát hiện những dịch chuyển chỉ ở mức milimét và độ nghiêng cực nhỏ, đồng thời lập bản đồ hoàn chỉnh về kiến trúc và địa chất dưới nền đền thờ với dữ liệu theo thời gian thực.
Những sáng kiến này cho thấy công nghệ đang được sử dụng để phục vụ đời sống phụng vụ, mục vụ và bảo tồn di sản của Giáo hội hoàn vũ.
Hoàng Tâm
