Nhà khoa học đoạt giải Nobel Joseph Stiglitz (Ảnh: Bloomberg)
Năm Thánh Hy Vọng đã chính thức khép lại vào ngày 6 tháng 1 năm 2026, với Lễ Chúa Hiển Linh. Tuy nhiên, thông điệp trọng tâm của Năm Thánh — đặc biệt là lời kêu gọi xóa nợ — vẫn mang tính cấp bách và còn nguyên giá trị thời sự, nhất là đối với quốc đảo Sri Lanka.
Các chủ đề của Năm Thánh
Năm Thánh được đánh dấu bởi các chủ đề hòa giải, hoán cải nội tâm, và đào sâu các mối tương quan với Thiên Chúa, với tha nhân và với công trình sáng tạo. Năm Thánh cũng mời gọi việc quan tâm nhiều hơn đến người nghèo và những người di dân, đồng thời nhấn mạnh một cách mạnh mẽ yêu cầu xóa nợ. Trong số những ưu tiên này, Giáo hội xác định việc xóa nợ như một công cụ then chốt trong việc theo đuổi công bằng xã hội.
Đức cố Giáo hoàng Phanxicô đã nhiều lần nhấn mạnh nền tảng Kinh Thánh của việc xóa nợ và tầm quan trọng của điều này đối với thế giới hôm nay. Ngài khẳng định rằng không thể đạt được sự công bằng xã hội đích thực nếu các khoản nợ của những quốc gia nghèo không được xóa bỏ. Trong suốt Năm Thánh, Giáo hội Công giáo hy vọng các cường quốc và các định chế toàn cầu sẽ chú ý đến mệnh lệnh luân lý này.
Đã có một tiền lệ rõ ràng. Trong Năm Thánh 2000, một chiến dịch toàn cầu kêu gọi xóa nợ, được xã hội dân sự ủng hộ mạnh mẽ, đã đạt được những kết quả đáng kể, thuyết phục nhiều chính phủ và định chế tài chính chấp thuận các biện pháp giảm nợ.
Cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu
Ngày nay, nhiều quốc gia thuộc Nam bán cầu vẫn bị mắc kẹt trong các cuộc khủng hoảng nợ nghiêm trọng, gánh trên vai các khoản vay từ các quốc gia quyền lực, các định chế tài chính quốc tế và thị trường trái phiếu. Một phần lớn thu nhập quốc gia của họ bị tiêu hao cho việc thanh toán nợ và lãi suất. Trên khắp châu Phi, châu Á và châu Mỹ Latinh, gánh nặng này tiếp tục làm suy yếu sự phát triển và làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói.
Thực trạng tại Sri Lanka
Sri Lanka bị cuốn sâu vào cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu này. Trong giai đoạn 2019–2024, nợ công là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ kinh tế nghiêm trọng của đất nước, đỉnh điểm là tuyên bố phá sản vào năm 2022. Dù Sri Lanka đã thoát khỏi tình trạng phá sản vào năm ngoái, nhưng quốc gia này vẫn đang ở trong tình thế bấp bênh, với việc tái khởi động trả nợ dự kiến vào năm 2027. Tính đến năm 2024, nợ nước ngoài của Sri Lanka đã lên tới 68 tỷ USD.
Các cơn bão lớn xảy ra vào cuối tháng 11 và đầu tháng 12 vừa qua càng làm xấu thêm triển vọng kinh tế của đất nước. Trong bối cảnh đó, nhà kinh tế đoạt giải Nobel Joseph Stiglitz cùng với 120 nhà kinh tế khác đã công bố một tuyên bố vào ngày 21 tháng 12 năm 2025, kêu gọi xóa nợ cho Sri Lanka.
“Sri Lanka hiện đang phải đối diện với một cú sốc kinh tế nghiêm trọng do cơn bão gần đây gây ra, cùng với tình trạng lũ lụt và sạt lở đất trên diện rộng, gây thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng, sinh kế và các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế… Vì thế, chúng tôi kêu gọi tạm dừng ngay lập tức việc thanh toán nợ nước ngoài của Sri Lanka và tái cấu trúc nợ để khôi phục tính bền vững của nợ trong bối cảnh mới”, tuyên bố cho biết.
Đáng tiếc thay, trong suốt Năm Thánh, cộng đồng Công giáo Sri Lanka đã không khởi xướng một chương trình hay nỗ lực vận động đáng kể nào để làm nổi bật yêu cầu xóa nợ. Đây là một cơ hội bị bỏ lỡ để đưa vấn đề ra diễn đàn quốc tế và tìm kiếm sự liên đới, nâng đỡ từ Giáo hội Công giáo hoàn vũ.
Hướng tới tương lai trong niềm hy vọng
Năm Thánh 2025 đã khép lại mà vẫn chưa có giải pháp cho gánh nặng nợ nần khổng lồ đang đè nặng lên các quốc gia nghèo. Tuy nhiên, nếu muốn làm cho tầm nhìn của Kinh Thánh về Năm Thánh tiếp tục sống động, các tín hữu cần không ngừng dấn thân tìm kiếm các giải pháp cho cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu.
Trong lòng Giáo hội Công giáo, đã có một nền tảng cụ thể để tiếp nối sứ mạng này: sáng kiến “Nền Kinh tế Phanxicô” (Economy of Francesco). Cuộc gặp gỡ gần đây của sáng kiến này tại Castel Gandolfo, Rôma, từ ngày 28 đến 30 tháng 11 năm 2025, đã quy tụ hàng trăm nhà kinh tế trẻ và những người kiến tạo sự thay đổi, với viêc xóa nợ là một chủ đề trọng tâm. Sáng kiến này mở ra một con đường cụ thể để thực thi cam kết Kitô giáo đối với công lý về nợ vượt ra ngoài khuôn khổ của Năm Thánh.
Vì thế, niềm hy vọng của Năm Thánh không chấm dứt; niềm hy vọng ấy cần được nuôi dưỡng và tiếp nối. Nếu các Giáo hội tại châu Á, tại Sri Lanka và trên khắp Nam bán cầu có những bước đi cụ thể trong năm tới để thúc đẩy lời kêu gọi xóa nợ, điều đó có thể khơi dậy niềm hy vọng mới về công lý, liên đới và một nền kinh tế toàn cầu nhân bản hơn.
Minh Tuệ (theo RVA)
