Viện Triết học và Công nghệ Sáng tạo Ledalero (IFTK Ledalero) tại Flores, miền đông Indonesia, đã chính thức khai mạc Hội thảo Quốc tế về Tôn giáo, Truyền thông và Văn hóa tại Đông Nam Á vào ngày 19/2/2026, quy tụ các học giả và nhà nghiên cứu đến từ Indonesia, Philippines, Thái Lan và Úc.
Viện Triết học và Công nghệ Sáng tạo Ledalero (IFTK Ledalero) tại Flores, miền đông Indonesia, đã khai mạc Hội thảo Quốc tế về Tôn giáo, Truyền thông và Văn hóa ở Đông Nam Á vào ngày 19 tháng 2 năm 2026, quy tụ các học giả đến từ Indonesia, Philippines, Thái Lan và Úc.
Hội thảo kéo dài ba ngày (19–21/2) được tổ chức với sự cộng tác của Trung tâm Nghiên cứu Châu Á về Tôn giáo và Truyền thông Xã hội thuộc Đại học St. John, Thái Lan.
Hội thảo nhằm mục đích khám phá một cách nghiêm túc sự tương tác giữa tôn giáo, truyền thông và văn hóa trong bối cảnh khu vực đang trải qua quá trình chuyển đổi số nhanh chóng, đặc biệt tại một trong những khu vực đa dạng nhất thế giới về tôn giáo và văn hóa.
Tôn giáo số: Thẩm quyền, đạo đức và trách nhiệm
Trong diễn văn khai mạc, Viện trưởng, Giáo sư Tiến sĩ Otto Gusti Ndegong Madung, SVD, nhấn mạnh rằng tôn giáo trong môi trường kỹ thuật số cần được hiểu như một lĩnh vực chịu tác động bởi thẩm quyền, đạo đức và trách nhiệm.
“Công nghệ số không mang tính trung lập”, Cha Otto nói. “Đó là một không gian chính trị và đạo đức, nơi căn tính tôn giáo, các chuẩn mực luân lý và quyền công dân luôn được thương thảo”.
Cha Otto giải thích rằng các nền tảng kỹ thuật số và hệ thống thuật toán không chỉ truyền tải thông tin, mà còn ảnh hưởng đến thẩm quyền tôn giáo, định hình các diễn ngôn về “chân lý” và tác động đến cách các cộng đồng hiểu về đức tin và căn tính của mình.
Các quốc gia thực thi ảnh hưởng thông qua quản trị kỹ thuật số — điều chỉnh các cuộc thảo luận tôn giáo trực tuyến và giám sát nội dung—trong khi các tổ chức tôn giáo tích cực sử dụng các nền tảng kỹ thuật số để truyền bá giáo lý và củng cố đời sống cộng đồng.
Đồng thời, các thuật toán vận hành theo logic thị trường có xu hướng khuếch đại một số tiếng nói tôn giáo nhất định và làm lu mờ những tiếng nói khác, biến “tôn giáo số” thành một không gian tranh chấp được định hình bởi sự kiểm soát của nhà nước, lợi ích kinh tế và kỳ vọng xã hội.
Cha Otto kêu gọi suy tư nghiêm túc về quản trị số nhằm bảo vệ tự do tôn giáo, tính đa nguyên và nhân quyền. Ngài cũng nhắc lại lịch sử hình thành của IFTK Ledalero, tiền thân là Đại Chủng viện Thánh Phaolô (thành lập năm 1932), nay đã phát triển thành một cơ sở giáo dục đại học với khoảng 2.500 sinh viên theo học ̃̃̃̃7 chương trình đào tạo.
Truyền thông và nhận thức của công chúng về tôn giáo
Tiến sĩ Anthony Leduc, SVD, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Châu Á về Tôn giáo và Truyền thông Xã hội, đã chào mừng các tham dự viên và nhấn mạnh mối liên hệ không thể tách rời giữa tôn giáo, văn hóa và truyền thông.
“Tôn giáo luôn được diễn đạt qua các hình thức văn hóa — ngôn ngữ, biểu tượng, nghi lễ và thực hành thường ngày. Ngày nay, phần lớn những biểu đạt này diễn ra trong không gian kỹ thuật số”, Tiến sĩ Leduc nói.
Theo Tiến sĩ Leduc, truyền thông không chỉ truyền tải thông điệp tôn giáo mà còn chủ động định hình cách tôn giáo được trình bày, diễn giải và đánh giá trong nhận thức cộng đồng. Tại Đông Nam Á — một khu vực đa nguyên sâu sắc — các diễn ngôn số có thể ảnh hưởng đến việc tôn giáo được nhìn nhận như nguồn mạch của sự liên đới và ý nghĩa, hay như yếu tố gây chia rẽ và tranh cãi.
Tiến sĩ Leduc bày tỏ lòng biết ơn về sự hợp tác giữa hai tổ chức theo Bản ghi nhớ chung và khuyến khích các học giả tham gia vào cuộc đối thoại học thuật cởi mở, nghiêm túc và mang tính xây dựng.
Thể hiện sự thiêng liêng trong kỷ nguyên kỹ thuật số
Bài tham luận chính đầu tiên do Tiến sĩ Benjamina Paula Gonzalez Flor (Philippines) trình bày với chủ đề: “Thể hiện sự thiêng liêng trong thời đại kỹ thuật số: Một cách tiếp cận truyền thông”.
Tiến sĩ Flor cho rằng truyền thông kỹ thuật số đã tái định hình căn bản đời sống thường nhật, bao gồm cả thực hành tâm linh. Việc thờ phượng trực tuyến, theo Tiến sĩ Flor, không nên chỉ được xem như giải pháp thay thế cho các buổi cử hành trực tiếp, mà là một sự tái cấu hình cảm nghiệm linh thánh. Thông qua các thực hành truyền thông được hỗ trợ bởi công nghệ, sự linh thánh vẫn tiếp tục được thể hiện và duy trì.
Sử dụng cụm từ ghi nhớ “Thể hiện sự thiêng liêng”, Tiến sĩ Flor đã mô tả các khía cạnh của sự hiện diện thiêng liêng trong không gian kỹ thuật số như lòng thành kính, sự chính trực, sự kiên trung, lòng biết ơn, sự cam kết và sự tham gia chân thành. Khi được đặt nền tảng trên ý định chân thành và trách nhiệm đạo đức, việc thờ phượng kỹ thuật số có thể nuôi dưỡng sự kết nối tâm linh đích thực.
Bài thuyết trình của Tiến sĩ Flor đã khơi gợi những cuộc thảo luận sâu sắc, đặc biệt là về sự khác biệt giữa “điều thiêng liêng” và “Bí tích” trong thần học Công giáo.
Các thành viên tham gia thừa nhận rằng, mặc dù các Bí tích đòi hỏi sự hiện diện trực tiếp theo Giáo huấn của Giáo hội, nhưng các nền tảng kỹ thuật số đóng vai trò là công cụ quan trọng cho việc giảng dạy Giáo lý, truyền giáo và đồng hành thiêng liêng —đặc biệt là đối với những người không thể tham dự trực tiếp.
Cuộc thảo luận phản ánh cả những căng thẳng về thần học và những khả năng mục vụ khi các cộng đồng đức tin thích ứng với văn hóa kỹ thuật số.
Thúc đẩy đối thoại học thuật khu vực
Hội thảo còn bao gồm các phiên thảo luận chuyên đề như “Truyền thông xã hội, Truyền thông tôn giáo và Xây dựng hòa bình”, cùng với 14 tham luận học thuật. Các đề tài trải rộng từ việc thương mại hóa tôn giáo trên mạng xã hội, hình thành bản sắc thông qua thuật toán, trí tuệ nhân tạo trong nghệ thuật tôn giáo, cho đến ý thức sinh thái nơi giới trẻ được truyền cảm hứng từ Thông điệp Laudato si’.
Việc tổ chức diễn đàn quốc tế này tái khẳng định cam kết của IFTK Ledalero với tư cách là một tổ chức học thuật hàng đầu tại miền đông Indonesia trong việc thúc đẩy đối thoại liên ngành và xuyên quốc gia về tương lai của tôn giáo và xã hội tại Đông Nam Á.
Trong bối cảnh công nghệ số đang tiếp tục tái định hình đời sống công cộng, hội thảo nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của một sự dấn thân suy tư và có trách nhiệm — đảm bảo rằng đức tin, văn hóa và truyền thông tương tác theo cách thức cổ võ phẩm giá con người, hòa bình và tinh thần công dân có trách nhiệm trong một thế giới ngày càng có sự kết nối chặt chẽ.
Minh Tuệ (theo RVA)
