Trong buổi tiếp kiến chung ngày 18 tháng 2 tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã khai mở bài giáo lý đầu tiên về Hiến chế tín lý Lumen gentium, tiếp tục chuỗi suy tư về các văn kiện của Công đồng Vaticanô II. Bài giáo lý mang tựa đề “Mầu nhiệm Hội Thánh, bí tích của sự hiệp nhất với Thiên Chúa và của sự hiệp nhất toàn thể nhân loại”, trình bày Hội Thánh như khí cụ Thiên Chúa dùng để liên kết con người với Ngài và với nhau.
Theo Đức Giáo hoàng, tình trạng căn bản của nhân loại là “sự phân mảnh” mà con người không thể tự mình hàn gắn. Chính trong hoàn cảnh ấy, Đức Giêsu Kitô can thiệp và chiến thắng các sức mạnh chia rẽ. Nhờ hoạt động hòa giải của Đức Kitô, Hội Thánh trở thành biểu hiện của kế hoạch Thiên Chúa: quy tụ con người trong tương quan với Thiên Chúa và trong sự hiệp thông với nhau. Hội Thánh vì thế vừa là “bí tích cứu độ”, vừa là dấu chỉ hòa giải giữa các dân tộc trong một thế giới bị chia cắt, đồng thời là thân thể của Đức Kitô phục sinh và dân Thiên Chúa lữ hành trong lịch sử.
Đức Lêô XIV nhắc rằng Công đồng Vaticanô II đã dùng thuật ngữ “mầu nhiệm” theo nghĩa của thánh Phaolô: không phải điều tối tăm khó hiểu, nhưng là thực tại trước kia ẩn giấu nay được mặc khải. Mầu nhiệm ấy chính là kế hoạch Thiên Chúa quy tụ mọi thụ tạo nhờ cái chết trên thập giá của Đức Kitô. Kinh nghiệm này được cảm nhận cách đặc biệt trong cộng đoàn phụng vụ, nơi các khác biệt trở nên thứ yếu và điều quan trọng là cùng hiện diện vì được lôi cuốn bởi tình yêu của Đức Kitô, Đấng phá đổ bức tường ngăn cách giữa con người và giữa các nhóm xã hội.
Giải thích tư tưởng thánh Phaolô, Đức Giáo hoàng nói mầu nhiệm là việc Thiên Chúa thực hiện cho toàn thể nhân loại, một nhân loại hướng về hiệp nhất nhưng không thể tự đạt tới. Đức Giêsu, nhờ Thánh Thần, chiến thắng các lực lượng chia rẽ và quy tụ những người tin vào Tin Mừng. Thuật ngữ ekklesía vì thế diễn tả cộng đoàn được Thiên Chúa triệu tập; Hội Thánh chính là mầu nhiệm trở nên hữu hình.
Trích dẫn ngay phần mở đầu Lumen gentium, Đức Lêô XIV nhấn mạnh: Hội Thánh là “dấu chỉ và khí cụ của sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa và của sự hiệp nhất toàn thể nhân loại”. Khi gọi Hội Thánh là bí tích, Công đồng muốn nói Hội Thánh biểu lộ trong lịch sử điều Thiên Chúa muốn thực hiện. Đồng thời Hội Thánh cũng là khí cụ, bởi qua Hội Thánh Thiên Chúa lôi cuốn con người tham gia vào chính hoạt động cứu độ của Ngài.
Theo số 48 của Lumen gentium, Đức Kitô phục sinh đã ban Thần Khí cho các tông đồ và thiết lập Hội Thánh như bí tích phổ quát của ơn cứu độ. Từ bên hữu Chúa Cha, Người tiếp tục hoạt động để dẫn đưa nhân loại đến với Hội Thánh, nhờ đó họ được kết hợp chặt chẽ hơn với Người và tham dự vào sự sống vinh hiển qua Mình và Máu Người.
Kết thúc bài giáo lý, Đức Giáo hoàng mời gọi nhận ra hồng ân thuộc về Hội Thánh – thân thể Đức Kitô phục sinh và dân Thiên Chúa đang lữ hành giữa lịch sử – như dấu chỉ hữu hiệu của hiệp nhất và hòa giải giữa các dân tộc trong một thế giới còn bị phân mảnh.
Hoàng Tâm
