Chủ sự Thánh lễ tại Bratislava nhân kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Cơ bản giữa Tòa Thánh và Slovakia, Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher, Ngoại trưởng Tòa Thánh khẳng định rằng những con đường dẫn đến hòa bình phải luôn được rộng mở.
Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher chủ sự Thánh lễ tại Nhà thờ Thánh Martinô ở Bratislava, Slovakia
“Thế giới của chúng ta đang chìm trong bóng tối của chiến tranh và xung đột, bởi sự phân cực và những chia rẽ sâu sắc. Trong bối cảnh như thế, niềm hy vọng có thể dường như xa vời, thậm chí mong manh”. Tuy nhiên, theo Đức Tổng Giám mục Gallagher, niềm hy vọng ấy chỉ có thể được nuôi dưỡng khi mỗi người dám nhận lấy trách nhiệm xây dựng lại niềm tin nơi mà nó đã bị tổn thương, kiên trì đối thoại thậm chí ngay cả khi con đường đó chậm chạp và gian nan, và giữ cho con đường dẫn đến hòa bình luôn rộng mở”.
Đó là những lời Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher, Ngoại trưởng Tòa Thánh, chia sẻ trong bài giảng Thánh lễ Chúa nhật, ngày 1 tháng 2, tại Nhà thờ chính tòa Thánh Martinô ở Bratislava, nhân dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Cơ bản giữa Tòa Thánh và Cộng hòa Slovakia.
Bát Phúc và logic của sự tin tưởng
Suy niệm đoạn Tin Mừng trong Bài Giảng Trên Núi theo Thánh Matthêu — bài đọc Tin Mừng Chúa nhật — Đức Tổng Giám mục Gallagher nhận định rằng Chúa Giêsu đã đưa vào lịch sử nhân loại một logic hoàn toàn mới.
“Trước khi ban bố các điều răn, trước khi đòi hỏi bất cứ điều gì nơi chúng ta, Chúa Giêsu đã chúc lành”, Đức Tổng Giám mục Gallagher nhấn mạnh, đồng thời nhắc lại rằng Chúa Giêsu hướng cái nhìn của Người trước hết hướng đến những người có tinh thần nghèo khó, những người hiền lành, những người có lòng xót thương, những người kiến tạo hòa bình, những người khao khát công lý, và nói với họ: Phúc cho các con”.
Theo Đức Tổng Giám mục Gallagher, sự đảo chiều trong cách nhìn này đã cách mạng hóa các giá trị và ưu tiên của lịch sử. “Trong một thế giới quen đo lường cuộc sống bằng sự thành công, sự an toàn và được công nhận, Chúa Giêsu mở ra cho chúng ta một viễn tượng khác. Người mạc khải một lối sống không được định hình bởi sự thống trị, nhưng bởi niềm tin; không phải bởi sự khẳng định bản thân, nhưng bởi hiệp thông; không phải bởi sự sợ hãi, nhưng bởi niềm hy vọng bắt nguồn từ Thiên Chúa”.
Các hiệp ước là những cầu nối hàn gắn sự chia rẽ, chứ không phải bức tường bảo vệ những đặc quyền
Bát Phúc, theo Đức Tổng Giám mục Gallagher, không phải là một điều không tưởng, cũng không phải là “một bài thơ xa rời thực tế”, nhưng mô tả “chuyển động của ân sủng trong lịch sử”, diễn tả cách thức “Thiên Chúa hành động khi sự tự mãn của con người chấm dứt”.
“Thiên Chúa xây dựng nơi mà thế gian chỉ thấy rất ít nền tảng để xây dựng”, nhà ngoại giao Vatican tiếp tục. “Thuộc về Chúa Kitô có nghĩa là để cho logic này định hình chúng ta, để cho sự khiêm nhường trở thành không gian của sự tự do, lòng thương xót trở thành một hình thức của sức mạnh, và sự kiên trì trở thành lời loan báo thầm lặng của niềm hy vọng”.
Ơn gọi của niềm hy vọng
Niềm hy vọng, vì thế, không phải chỉ là một cảm xúc, mà là “một ơn gọi cần được thực thi”, như Đức Thánh Cha Lêô XIV đã nhấn mạnh trong Sứ điệp đầu tiên nhân Ngày Thế giới Hòa bình, Đức Tổng Giám mục Gallagher nhắc lại. Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng “chúng ta phải khuyến khích và cổ võ mọi sáng kiến về tinh thần, văn hóa và chính trị nhằm giữ cho niềm hy vọng luôn sống động”.
Lịch sử của chính đất nước Slovakia là một chứng từ sống động cho “niềm hy vọng bền bỉ” ấy, Đức Tổng Giám mục Gallagher nhấn mạnh. “Đức tin của người Slovakia không được sinh ra trong sự dễ dàng”, Đức Tổng Giám mục Gallagher nói, “nhưng từ công cuộc loan báo Tin Mừng, lòng trung thành không lay chuyển và sự bền bỉ thầm lặng, như chứng tá của vô số những người nam nữ thánh thiện”.
Bắt đầu với các vị Thánh bảo trợ của các dân tộc Slavic, Thánh Cyril và Thánh Methodius, và Thánh Gorazd, Giám mục tử đạo của Praha, những người đã làm chứng cho logic mới này của Bát Phúc, và chính vì lý do đó, họ đại diện cho “mẫu gương của cuộc hành trình này”, bởi vì “họ không cậy dựa vào sức mạnh hay đặc quyền, mà dựa vào công việc kiên nhẫn của Ngôi Lời – định hình ngôn ngữ, định hình văn hóa và mở lòng đón nhận Tin Mừng”.
25 năm Hiệp ước giữa Slovakia và Tòa Thánh
Đức Tổng Giám mục Gallagher nhận xét rằng chính mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Slovakia cũng phản ánh thái độ “tin tưởng” được dạy trong Bát Phúc.
“Trong cùng viễn tượng ấy, chúng ta có thể đặt 25 năm Hiệp ước Cơ bản giữa Tòa Thánh và Slovakia vào bối cảnh đó”, ngài nói. “Được hình thành từ đối thoại và việc nhìn nhận lẫn nhau, hiệp ước này phản ánh cam kết chung trong việc phục vụ con người trong toàn bộ sự phức tạp của đời sống đương đại. Bằng việc tôn trọng sự phân biệt thích hợp giữa trật tự thiêng liêng và trật tự thế tục, đồng thời thúc đẩy sự hợp tác vì công ích, hiệp ước ấy bảo vệ những không gian nơi lương tâm được tôn trọng, nơi gia đình và cộng đồng được hỗ trợ, và nơi tự do tôn giáo nuôi dưỡng đời sống luân lý và văn hóa của xã hội”.
Mối quan hệ giữa hai quốc gia, Đức Tổng Giám mục Gallagher nhấn mạnh, vì thế mang lại “một khuôn khổ trong đó phẩm giá con người được bảo vệ, đối thoại có thể nảy nở, và niềm hy vọng — đặt nền trên đức tin, đức ái và công lý — có thể âm thầm bén rễ và lớn lên”.
Cầu nguyện cho Ukraine và các dân tộc đang chịu đau khổ vì xung đột
Do đó, Ngoại trưởng Tòa Thánh khẳng định rằng bài Tin Mừng về Bát Phúc “vang lên với sự rõ ràng mới mẻ”, bởi vì Các Mối Phúc nhắc nhở rằng hòa bình không bao giờ chỉ giới hạn trong các cuộc thương thuyết, nhưng phải được hình thành, vun trồng và thực thi; hòa bình bén rễ trong những tâm hồn biết xót thương, trong những cộng đồng sẵn sàng tìm kiếm công lý bình đẳng, và trong những thể chế lựa chọn đối thoại thay vì sự loại trừ”.
Kết thúc bài giảng, Đức Tổng Giám mục Gallagher tưởng nhớ đến “những dân tộc đang đau khổ tại khắp các vùng đất bị chia cắt bởi bạo lực, đặc biệt là Ukraine”, và đồng thời cầu xin Chúa Thánh Thần uốn nắn chúng ta trở thành những người kiến tạo hòa bình, có khả năng duy trì niềm hy vọng thậm chí ngay cả khi nó trở nên mong manh”.
Thiên Ân (theo Vatican News)
