Các tòa nhà chung cư nhiều tầng chìm trong bóng tối trong thời gian mất điện quy mô lớn sau các cuộc tấn công của Nga nhắm vào lưới điện Ukraine tại Kyiv, Ukraine, thứ Ba, ngày 20 tháng 1 năm 2026 (Ảnh: Dan BashakovAP)
Hôm Chúa nhật, ngày 25 tháng 1, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã kêu gọi mọi người cầu nguyện cho hòa bình tại Ukraine, khi đất nước này đang phải đối mặt với điều kiện thời tiết giá rét nghiêm trọng sau các cuộc tấn công của Nga.
“Ngay cả trong những ngày này, Ukraine vẫn đang phải hứng chịu các cuộc tấn công không ngừng, khiến toàn bộ người dân phải chịu đựng cái lạnh của mùa đông”, Đức Thánh Cha nói trong giờ Kinh Truyền Tin tại Vatican.
“Tôi theo dõi tình hình với sự đau buồn sâu sắc; tôi luôn gần gũi và cầu nguyện cho những người đang phải chịu đựng đau khổ. Việc các hành động thù địch tiếp diễn, với những hậu quả ngày càng nghiêm trọng đối với thường dân, làm gia tăng hố ngăn cách giữa các dân tộc và đẩy xa hơn nữa cơ hội đạt tới một nền hòa bình công bằng và bền vững. Tôi mời gọi mọi người tăng cường nỗ lực để chấm dứt cuộc chiến này”, Đức Thánh Cha nói vào ngày 25 tháng 1 năm 2026.
Lời kêu gọi của Đức Thánh Cha Lêô được đưa ra trong bối cảnh bà Olena Janchuk đang trải qua thêm một ngày cô lập trong giá lạnh thấu xương tại căn hộ cao tầng của mình.
Cựu giáo viên mẫu giáo này mắc bệnh viêm khớp dạng thấp nghiêm trọng và đã bị mắc kẹt suốt nhiều tuần lễ trong căn hộ tầng 19 của khu chung cư tại Kyiv, cách mặt đất 650 bậc thang.
Những đợt mất điện kéo dài hằng ngày, do Nga oanh kích các nhà máy điện và đường dây truyền tải, khiến thang máy hoạt động trở thành điều xa xỉ.
Khi nhiệt độ tháng Giêng giảm xuống -10 độ C (14 độ F), mặt trong cửa sổ căn hộ của bà phủ đầy sương giá, những vệt trắng lan dần trên kính vào mỗi buổi sáng.
Người phụ nữ 53 tuổi co ro bên một lò sưởi tự chế làm từ những cây nến đặt dưới các viên gạch xếp chồng lên nhau để giữ và tỏa nhiệt từ từ. Dây cáp sạc USB chằng chịt trên sàn nhà từ các ổ cắm điện quá tải; chiếc chăn điện của bà được nối với pin dự phòng, chỉ dùng trong những giờ lạnh lẽo nhất.
“Khi không có ánh sáng và sưởi ấm suốt 17 tiếng rưỡi, bạn buộc phải nghĩ ra cách nào đó”, bà nói. “Những viên gạch phát huy tác dụng trong căn phòng nhỏ, nên chúng tôi ở trong đó”.
Ban ngày, gia đình chuyển sang những phòng đón được ánh nắng mùa đông, công năng mỗi phòng thay đổi theo lịch cắt điện. Ban đêm, mọi người vẫn phải mặc áo khoác dày trong nhà khi căn hộ nhanh chóng trở nên gia lạnh do không có hệ thống sưởi trung tâm.
Kyiv, thành phố với khoảng 3 triệu dân, chủ yếu gồm các khu chung cư cao tầng, nhiều tòa nhà có từ thời Liên Xô, nay phần lớn bị cắt điện trong hầu hết thời gian trong ngày.
Trong mùa đông thứ tư của chiến tranh, điện năng trở thành một nguồn tài nguyên được phân phối theo định mức.
Người dân lên kế hoạch sinh hoạt theo lịch sử dụng điện: khi nào nấu ăn, tắm rửa, sạc điện thoại hay giặt giũ. Thực phẩm được chọn theo khả năng bảo quản lâu; nước được lọc và trữ trong xô. Bếp gas du lịch nhỏ được dùng để đun súp hoặc trà khi mất điện.
Giấc ngủ bị gián đoạn bởi còi báo động không kích và nhu cầu sử dụng điện vào những khung giờ hiếm hoi có điện.
Bên ngoài, khắp thành phố Kyiv phủ đầy tuyết, máy phát điện diesel gầm rú trên các con phố thương mại. Người mua sắm lần mò trong các cửa hàng bằng đèn pin điện thoại; quán bar thắp sáng bằng nến.
Các ứng dụng thông báo cho người dân về khung giờ có điện ngày càng ngắn — thường chỉ vài giờ — đủ để “khởi động lại” sinh hoạt gia đình.
Cuộc sống càng khắc nghiệt ở các tầng cao
Tòa nhà 22 tầng nơi bà Janchuk sinh sống nằm gần một nhà máy điện; cư dân có thể tận mắt chứng kiến các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, với những ánh chớp rực lên trên bầu trời đêm.
Trong thời gian mất điện, họ lên xuống cầu thang trong bóng tối, ánh đèn điện thoại phản chiếu trên các bậc bê tông, kèm theo tiếng trẻ em khóc và tiếng chó sủa. Đôi khi, người ta để lại túi bánh quy hoặc nước trong thang máy cho những ai bị kẹt khi điện bị cắt giữa chừng.
Chồng bà Janchuk làm việc cả ngày, đến tối mới mang thực phẩm về. Mẹ của bà, cụ Lyudmila Bachurina, 72 tuổi, đảm nhận việc nhà.
“Trời lạnh, nhưng chúng tôi xoay xở được”, bà nói, tay cầm chiếc đèn pin vuông sạc USB mới gắn trên tường. “Khi có điện, tôi bật máy giặt, trữ nước, nấu ăn, sạc pin, chạy khắp bếp và quanh nhà”.
Tại các khu dân cư khá giả, người dân góp tiền mua máy phát điện để thang máy hoạt động. Nhưng phần lớn các khu chung cư — nơi sinh sống của những người hưu trí, các gia đình trẻ và những người khuyết tật — không đủ khả năng mua chúng.
Các nhà hoạt động vì quyền lợi người khuyết tật, trong đó có những nhóm đại diện cho cựu chiến binh bị thương, cho biết cầu thang đã trở thành rào cản xã hội vô hình, khiến nhiều người bị cô lập ngay trong chính căn nhà của mình.
Họ kêu gọi chính quyền thành phố tài trợ máy phát điện cho các khu dân cư.
Cho đến lúc đó, cuộc sống vẫn xoay quanh lịch cắt điện. Đèn USB, pin dự phòng và bộ biến điện đã trở thành vật dụng thiết yếu. Các nhóm Telegram giúp hàng xóm kiểm tra tình trạng người cao tuổi và cập nhật lịch mất điện.
Từ các tầng cao, người dân Kyiv có thể nhìn ra đường chân trời với những tòa nhà chọc trời và những nhà thờ mái vòm vàng cổ kính của thành phố. Vào ban đêm, ánh chớp của các vụ nổ lại hiện lên khi Nga tiếp tục chiến dịch tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine.
Nga gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng năng lượng Ukraine
Rất nhiều nhà máy điện và đường truyền đã bị phá hủy khiến nguồn cung không thể đáp ứng nhu cầu, ngay cả khi có điện nhập khẩu từ châu Âu. Để tránh sụp đổ lưới điện, nhà chức trách áp dụng cắt điện luân phiên, ưu tiên bệnh viện và dịch vụ thiết yếu, trong khi các hộ gia đình chìm trong bóng tối.
Tại một nhà máy điện than nhiều lần bị tấn công, một giám sát ca trực tên Yuriy đi giữa đống đổ nát: máy móc cháy đen, mái nha sập đổ, bảng điều khiển bị chảy thành những khối vô dụng. Việc sửa chữa diễn ra dưới ánh đèn pin, những bao cát khổng lồ che chắn phần còn hoạt động. Ảnh của các đồng nghiệp thiệt mạng trong khi làm việc được treo gần lối vào.
“Sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, hậu quả thật khủng khiếp trên diện rộng”, ông Yuriy nói.
Vì lý do an ninh, vị trí nhà máy và họ đầy đủ của ông không được tiết lộ.
“Thiết bị năng lượng của chúng tôi đã bị phá hủy. Rất tốn kém”, ông nói. “Hiện giờ, chúng tôi đang khôi phục những gì còn có thể”.
Theo ước tính chung của Ngân hàng Thế giới, Ủy ban châu Âu và Liên Hiệp Quốc, lĩnh vực năng lượng Ukraine đã chịu hơn 20 tỷ USD thiệt hại trực tiếp do chiến tranh.
Kyiv liên tục cập nhật các biện pháp tiết kiệm điện mùa đông: giảm độ sáng hoặc tắt đèn đường ở khu vực ít xe cộ, và đầu tư vào các nguồn điện phân tán hơn.
Tại các khu chung cư, việc khôi phục vẫn còn rất xa vời.
“Tôi mệt mỏi, thực sự rất mệt”, bà Bachurina nói. “Khi bạn không thể ra ngoài, không thấy mặt trời, không có ánh sáng và thậm chí không thể tự đi mua đồ… Điều đó khiến bạn kiệt sức”.
“Nhưng điều quan trọng nhất, như tất cả người dân Ukraine bây giờ đều nói, là chúng tôi sẽ chịu đựng mọi thứ cho đến khi chiến tranh kết thúc”.
Minh Tuệ (theo Crux)
