Trong Sứ điệp nhân Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 60, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm rằng những đổi mới công nghệ, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo (AI), phải phục vụ con người, chứ không được thay thế hay làm suy giảm phẩm giá con người.
Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 60
Khuôn mặt và tiếng nói là những đặc điểm độc đáo của mỗi con người, tạo nên nền tảng của căn tính và các mối tương quan nhân bản. Từ xác tín này, Đức Thánh Cha mở đầu Sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 60, sẽ được cử hành vào ngày 17 tháng 5 năm 2026, với trọng tâm là truyền thông kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ phẩm giá con người trong một thời đại ngày càng được định hình bởi sự tiến bộ công nghệ.
Đức Thánh Cha nhắc lại rằng con người được tạo dựng theo hình ảnh và giống với Thiên Chúa, và được mời gọi bước vào mối tương quan với Ngài thông qua Ngôi Lời. Vì thế, việc bảo vệ khuôn mặt và tiếng nói cũng chính là bảo vệ dấu ấn thieng liêng hiện diện nơi mỗi con người, đồng thời tôn trọng ơn gọi không thế thay thế của mỗi con người.
Thách đố về phương diện nhân học của công nghệ
Đức Thánh Cha Lêô XIV cảnh báo rằng các công nghệ kỹ thuật số, đặc biệt là các hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng mô phỏng giọng nói, khuôn mặt và cảm xúc, có nguy cơ làm biến dạng những chiều kích thiết yếu của việc giao tiếp giữa con người.
Ngài nhấn mạnh rằng thách đố căn bản ở đây không phải là thách đố vê kỹ thuật, nhưng là thách đố về phương diện nhân học: đó là việc bảo vệ căn tính con người và các mối tương quan đích thực.
Đức Thánh Cha cũng lưu ý đến tác động của các thuật toán mạng xã hội, vốn ưu tiên những phản ứng cảm xúc nhanh chóng hơn là suy tư, từ đó làm suy yếu khả năng tư duy phê phán và thúc đẩy sự phân cực trong xã hội.
Việc ngày càng lệ thuộc vào trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực thông tin, sáng tạo và đưa ra quyết định, Đức Thánh Cha Lêô cho biết thêm, cũng tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm khả năng phân tích, trí tưởng tượng và ý thức trách nhiệm cá nhân.
Thực tại, mô phỏng và tác động xã hội
Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh sự khó khăn ngày càng gia tăng trong việc phân biệt giữa thực tại và mô phỏng trong môi trường kỹ thuật số, nơi các tác nhân tự động và chatbot có thể tác động đến các cuộc tranh luận công cộng cũng như những chọn lựa cá nhân, định hình phản ứng cảm xúc và các mối tương quan con người.
Những động lực này, theo Đức Thánh Cha, không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân, mà còn tác động sâu rộng đến đời sống xã hội và văn hóa.
Trách nhiệm, sự hợp tác và giáo dục
Để giải quyết những thách đố ấy, Đức Thánh Cha nhấn mạnh ba trụ cột thiết yếu: trách nhiệm, sự hợp tác và giáo dục. Các nhà phát triển công nghệ, các nhà chức trách chính trị, những người làm truyền thông và các nhà giáo dục được mời gọi thúc đẩy tính minh bạch, bảo vệ phẩm giá con người và bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin.
Cần có sự hợp tác giữa các thể chế và các lĩnh vực khác nhau, Đức Thánh Cha Lêô viết, nhằm định hướng sự đổi mới kỹ thuật số hướng đến việc phục vụ công ích.
Giáo dục truyền thông và ý thức kỹ thuật số
Sau cùng, Đức Thánh Cha Lêô nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục về truyền thông, thông tin và trí tuệ nhân tạo, nhằm thúc đẩy nhận thức phản biện, bảo vệ bản sắc cá nhân và hỗ trợ một nền văn hóa truyền thông có trách nhiệm.
Đức Thánh Cha kết luận rằng việc tái khẳng định và chăm sóc khuôn mặt và tiếng nói của con người vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc bảo tồn chiều kích nhân bản của truyền thông và định hướng tiến bộ công nghệ phục vụ con người và phẩm giá của con người.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
