Đức Thượng phụ nghi lễ Latinh tại Giêrusalem nói về sự kiện ngày 7 tháng 10, các chuyến viếng thăm của ngài đến Dải Gaza, ‘Hội đồng Hòa bình’, giải pháp hai nhà nước và tình hình của các Kitô hữu tại Thánh địa.
Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa phát biểu tại sự kiện ở Rôma
Sau những sự việc đã xảy ra và vẫn đang tiếp diễn tại Gaza, “rất khó để nhìn thấy một giải pháp ngắn hạn” cho xung đột giữa Israel và Palestine, Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ nghi lễ Latinh tại Giêrusalem, cho biết.
Đức Hồng y Pizzaballa đã phát biểu trong một sự kiện do Ủy ban Quốc gia kỷ niệm 800 năm ngày qua đời của Thánh Phanxicô tổ chức tại Nhà thờ San Francesco a Ripa ở Roma vào thứ Sáu, ngày 6 tháng 1 năm 2026.
“Những vết thương vẫn còn rất sâu, người dân thì hoang mang, trong khi sự lãnh đạo lại yếu kém. Không có một tầm nhìn rõ ràng về tương lai, cũng như về người khác – người đang ở bên cạnh chúng ta và, theo một nghĩa nào đó, ở ngay trong chính chúng ta”, Đức Hồng y Pizzaballa nói. “Không bên nào muốn lắng nghe bên kia: mối tương quan đã bị đổ vỡ, và đó là điểm đầu tiên cần được nhìn nhận và từ đó bắt đầu lại”.
Ngày 7 tháng 10 và cuộc chiến tại Gaza: “những sự kiện chưa từng có tiền lệ”
Nhắc đến ngày 7 tháng 10 và cuộc chiến bùng nổ sau đó, Đức Hồng y Pizzaballa cho biết rằng đây là “những sự kiện chưa từng có tiền lệ”.
“Chính chúng tôi cũng không ngay lập tức nhận ra mức độ nghiêm trọng của cuộc tấn công của Hamas, cũng như những gì sắp diễn ra với phản ứng của quân đội Israel”, Đức Hồng y Pizzaballa giải thích khi trả lời câu hỏi của bà Maria Gianniti, phóng viên thường trú tại Giêrusalem của Đài truyền hình quốc gia Ý RAI.
“Chúng tôi nghĩ sẽ chỉ là một cuộc trả đũa giống như nhiều vụ việc khác đã xảy ra trước đây, nhưng rồi tất cả những khuôn khổ mà chúng tôi từng biết đều sụp đổ”, ngài nhấn mạnh.
Quan ngại về “Hội đồng Hòa bình”
Trước câu hỏi liên quan đến dự án “Hội đồng Hòa bình” của chính quyền Tổng thống Trump, Đức Thượng phụ Pizzaballa bày tỏ quan ngại về bất kỳ sáng kiến nào dường như chỉ nhằm bảo vệ lợi ích của các cường quốc, mà không thực sự nhìn nhận người Palestine và các quyền chính đáng của họ.
Cần có những hành động cụ thể
“Hòa bình và hòa giải là những khái niệm đẹp đẽ, nhưng chúng có nguy cơ chỉ còn là những khẩu hiệu suông nếu hôm nay không được đi kèm với những hành động, cử chỉ và chứng tá cụ thể, có khả năng cho thấy một cách hữu hình rằng niềm tin có thể được tái xây dựng”, Đức Hồng y Pizzaballa nhấn mạnh.
Ngài thừa nhận đây sẽ không phải là điều dễ dàng hay tự động xảy ra, nhưng “trước hết cần tạo ra những cơ hội gặp gỡ, cũng như các bối cảnh văn hóa và xã hội, từng bước giúp mọi người suy nghĩ khác đi. Lời nói thôi thì không đủ”.
Theo Đức Hồng y Pizzaballa, “cần có sự lãnh đạo chính trị, nhưng đồng thời cũng cần sự lãnh đạo tôn giáo, ở cả hai phía, có tầm nhìn và không chỉ dựa vào sự giận dữ và khát vọng trả thù để củng cố quyền lực của mình”.
Đức Hồng y Pizzaballa giải thích rằng đây là một tiến trình cần thời gian. “Trong khi đó, chúng ta phải giữ vững lập trường, xác quyết rằng chúng ta không thể để cho những kẻ cực đoan, dù là Hamas hay những người định cư, nắm quyền kiểm soát câu chuyện. Và đối với cộng đồng Kitô hữu chúng ta, điều quan trọng vào thiwf điểm này là phải hiện diện, giữ vững bản sắc của chính mình”, ngài nhấn mạnh.
“Thánh Địa dạy chúng ta rằng việc chỉ là một cộng đồng thiểu số không phải là một bi kịch, nếu ta có điều gì đó đẹp đẽ và vĩ đại để trao ban. Và chúng ta có điều đó”.
Chúng ta phải “biết cách lắng nghe, hiểu được điều mà đức tin đang mách bảo chúng ta vào chính thời điểm này: đối với tôi, cuộc đời tôi thuộc về Thiên Chúa và Chúa Kitô, và do đó, việc tôi trả lời có khi được hỏi liệu tôi có sẵn lòng hiến dâng bản thân mình để đổi lấy các con tin bị giam giữ ở Gaza hay không là điều hoàn toàn tự nhiên”, ngài nhấn mạnh.
Các Kitô hữu có thể trở thành dấu chỉ của sự hiệp nhất, giống như Thánh Phanxicô Assisi, vì ngài đã trở thành dấu chỉ cho tất cả mọi người bởi vì ngài được Chúa Kitô thúc bách. Chính vì thế, chứng tá của ngài đã vượt qua nhiều thế kỷ và vẫn còn nói với chúng ta ngày hôm nay”.
Bốn chuyến thăm Gaza trong thời chiến
Sau lời chào mở đầu của Cha Paolo Maiello, một tu sĩ Dòng Phanxicô và đại diện của Tỉnh Dòng Thánh Bonaventure, và nhà thơ Davide Rondoni, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia kỷ niệm 800 năm ngày qua đời của Thánh Phanxicô, Đức Hồng y Pizzaballa đã chia sẻ về bốn chuyến viếng thăm của ngài đến Dải Gaza trong thời gian chiến tranh.
“Lần đầu tiên, vào tháng 5 năm 2024, tôi đã rất bàng hoàng khi không còn nhận ra những nơi mình từng quen thuộc, nhìn thấy ánh mắt kinh hãi của mọi người trước những sự việc đang xảy ra, và cảm nhận được cảm xúc của những đứa trẻ”, ngài nhớ lại.
Trong chuyến viếng thăm thứ hai, “ngay trước lễ Giáng sinh cùng năm, sự mệt mỏi đã lan rộng trong dân chúng, có một sự chao đảo mất phương hướng phổ biến, nạn đói i là điều hiển nhiên, sự tàn phá ngày càng gia tăng, và các bệnh viện đều ngừng hoạt động”.
Tháng 7 năm 2025 “là thời điểm khó khăn nhất. Chúng tôi đến thăm khu vực sau vụ việc 3 người tại nhà thờ Thánh Gia bị thiệt mạng và trong khi Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đang chuẩn bị tấn công thành phố Gaza. Tôi bị ám ảnh bởi mùi hôi thối – mùi của sự tàn phá, của sự chết chóc. Tôi sẽ không bao giờ quên được”, Đức Hồng y Pizzaballa tiếp tục.
Chuyến viếng thăm sau cùng, trước lễ Giáng sinh năm ngoái, “cho thấy khát vọng trở lại cuộc sống bình thường; tôi nhìn thấy những khuôn mặt đầy phẩm giá bất chấp mọi chuyện đã xảy ra”. Chúng tôi chuyển từ viện trợ lương thực sang “cung cấp thuốc men, đặc biệt là thuốc kháng sinh, để các bệnh viện có thể điều trị cho người dân”.
Tình cảnh của các Kitô hữu tại Thánh Địa
Đức Thượng phụ Pizzaballa nhấn mạnh rằng những khó khăn đối với các Kitô hữu cũng rất đáng kể. “Sự hiện diện của chúng tôi tại Thánh địa đã giảm mạnh kể từ khi tôi đến đây vào năm 1990. Chỉ riêng từ khi chiến tranh bắt đầu, ít nhất 100 gia đình đã rời khỏi Bethlehem”, ngài giải thích.
“Thật không may, nhiều người không còn tin rằng mọi thứ có thể thay đổi, ít nhất là trong tương lai gần. Chúng tôi nỗ lực để mọi người đều có thể ở lại, nhưng chúng tôi không thể phán xét những người quyết định rời đi. Cần có sự can đảm để quyết định ở lại”.
Tại nhà thờ Thánh Gia, “họ đã phải chịu đựng nỗi đau đớn khôn tả; thiếu thốn mọi thứ. Và trên hết—vượt lên trên những nhu cầu vật chất như thức ăn, nước uống và thuốc men—là nhu cầu được chăm sóc, được cảm thông, và họ đã tìm thấy điều đó trong sự gần gũi của Đức Thánh Cha và toàn thể Giáo hội”.
Ngoài tất cả những vấn đề này, tình hình ở Bờ Tây cũng hết sức khó khăn do những người định cư Israel gây ra. “Tại làng Taybeh, ngôi làng duy nhất có các Kitô hữu sinh sống, chỉ vài ngày trước đã xảy ra một vụ tấn công mới. Nhìn chung, người Palestine, cả người Hồi giáo lẫn các Kitô hữu, đều phải chịu đủ mọi hình thức của hành vi ngược đãi: người dân bị ngăn cản làm việc, bị tước đoạt đất đai, bị tấn công bằng vũ khí và bị phá hoại, nhà cửa bị tàn phá, phá hủy hoặc tịch thu”, Đức Thượng phụ nghi lễ Latinh nói.
“13 trường học của chúng tôi ở Giêrusalem”, ngài nhắc lại, “liên tục gặp vấn đề về giấy phép đối với giáo viên, đặc biệt là những người đến từ Bethlehem. Và thật mệt mỏi khi phải làm việc mỗi ngày vì những điều tưởng chừng như bình thường—những quyền lẽ ra phải được thiết lập vững chắc”.
Giải pháp hai nhà nước
Đức Hồng Y Pizzaballa cũng nhấn mạnh việc hình dung và thực hiện giải pháp hai nhà nước hiện nay phức tạp như thế nào, đồng thời cũng cho biết thêm rằng “đây là điều cần phải nỗ lực hướng tới”.
“Người Palestine có quyền cảm thấy mình là một dân tộc và có một quốc gia riêng. Ngay cả việc khẳng định khả năng này cũng là một hành động công bằng; nó giúp họ tiếp tục nuôi dưỡng giấc mơ về một ngày nào đó có được một quê hương của riêng mình”.
Lời kêu gọi đối với những người hành hương
Sau cùng, Đức Hồng Y Pizzaballa kêu gọi các tín hữu hành hương trở lại. “Đã đến lúc quay trở lại. Đã quá đủ những tình huống khẩn cấp; đã đến lúc phải can đảm. Người ta có thể đến Thánh địa, người ta phải đến đây – Bethlehem và Giêrusalem đều an toàn”, ngài nhấn mạnh. “Chúng ta cần thấy rằng Giáo hội và cộng đồng Kitô giáo đang hiện diện, hiện diện cụ thể bằng xương bằng thịt”.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
