(Ảnh: Instagram)
Một tuyên bố chung mạnh mẽ từ Tòa Thượng phụ nghi lễ Latinh tại Giêrusalem và Bề trên Dòng Phanxicô tại Thánh Địa đã phản ứng trước hành động của cảnh sát Israel vào sáng hôm Chúa nhật, ngày 29 tháng 3, ngăn cản hai nhà lãnh đạo cấp cao nhất của Giáo hội Công giáo trong khu vực cử hành Thánh lễ tại Nhà thờ Mộ Thánh.
Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa và Cha Phanxicô Francesco Ielpo đã không thể tiến vào một trong những nơi thánh thiêng nhất của Kitô giáo tại Giêrusalem để cử hành Thánh lễ khai mạc Tuần Thánh vì bị lực lượng cảnh sát chặn lại và buộc phải quay trở về.
Hành động ngăn cản này là điều bất thường — tuyên bố chung gọi đây là một biện pháp “rõ ràng vô lý và hoàn toàn thái quá” — bởi vì việc hủy bỏ các sự kiện công cộng đã được dự đoán trước.
“Tuy hai vị di chuyển một cách riêng tư, không có bất kỳ đặc điểm nào của một cuộc rước hay nghi lễ, các ngài vẫn bị chặn lại trên đường và buộc phải quay trở về”, tuyên bố cho biết. Điều này cho thấy dường như các ngài không hề được thông báo trước, dù giữ vai trò lãnh đạo cao nhất của Giáo hội Công giáo tại địa phương.
Tuyên bố nhận định đây là “một quyết định vội vã và sai lầm nghiêm trọng, bị chi phối bởi những cân nhắc không đúng đắn”.
Trong một thông báo vào ngày 22 tháng 3, Đức Hồng y Pizzaballa đã cho biết sẽ không có cuộc rước vào Chúa nhật Lễ Lá — một nghi thức long trọng khai mạc Tuần Thánh trên toàn thế giới, đặc biệt tại chính nơi sự kiện Tin Mừng này đã xảy ra khi Chúa Giêsu tiến vào Giêrusalem.
Trong thông báo trước đó, ngài cũng cho biết đã có “cuộc đối thoại liên tục với các nhà chức trách hữu trách, cùng với các Giáo hội Kitô khác” nhằm đánh giá cách thức “chúng ta có thể cử hành Mầu nhiệm trọng tâm của ơn cứu độ trong lòng các Giáo hội của chúng ta”.
Đức Hồng y Pizzaballa nhìn nhận rằng “tình hình liên tục biến động” và không thể đưa ra “những chỉ dẫn dứt khoát cho những ngày sắp tới”, nhưng dự kiến sẽ có sự phối hợp “từng ngày một” — điều dường như đã không được thực hiện trọn vẹn vào Chúa nhật Lễ Lá.
Trên thực tế, khoảng hai tuần trước, vào ngày 16 tháng 3, cảnh sát Israel đã cho biết khu vực Thành phố cổ Giêrusalem, bao gồm vùng lân cận Nhà thờ Mộ Thánh, đã bị ảnh hưởng bởi các mảnh vỡ từ hỏa tiễn hoặc hệ thống đánh chặn.
(Ảnh: Tòa Thượng phụ nghi lễ Latinh tại Giêrusalem)
Đức Hồng y Pizzaballa ban phép lành cho Giêrusalem
Dù vậy, vào cuối ngày, Tòa Thượng phụ đã công bố hình ảnh từ một “nghi thức trang trọng”, trong đó Đức Hồng y Pizzaballa ban phép lành cho thành phố Giêrusalem từ Vườn Gethsemane với Thánh tích Thánh Giá Thật, khẩn cầu hòa bình.
Trong bài suy niệm của mình, Đức Hồng y Pizzaballa nhắc lại trình thuật Tin Mừng kể về việc Chúa Giêsu than thở: “Giêrusalem, Giêrusalem… Ðã bao lần Ta muốn tập hợp con cái ngươi lại…”
“Hôm nay, Chúa Giêsu lại một lần nữa khóc thương Giêrusalem. Người khóc thương thành phố này, nơi vẫn là dấu chỉ của cả niềm hy vọng lẫn sự đau thương, của ân sủng lẫn sự đau khổ. Người khóc thương cho Thánh địa này, nơi vẫn chưa thể nhận ra món quà hòa bình. Người khóc thương tất cả các nạn nhân của một cuộc chiến dường như không có hồi kết: cho những gia đình bị chia lìa, cho những niềm hy vọng tan vỡ. Nhưng những giọt nước mắt của Chúa Giêsu không bao giờ vô ích. Nhưng những giọt nước mắt ấy mở mắt chúng ta, chất vấn chúng ta và mặc khải chân lý”.
Phản ứng quốc tế
Đồng thời, quyết định mà cảnh sát Israel đưa ra sáng hôm Chúa nhật đã gây ra phản ứng trong dư luận, bắt đầu bằng sự lên tiếng bảo vệ từ phía chính quyền Israel.
Bộ Ngoại giao Israel cho biết sẽ có một cuộc gặp gỡ với Đức Hồng y Pizzaballa trong một bài đăng trên X.
Trong khi đó, chính phủ Ý gọi hành động này là “một sự xúc phạm không chỉ đối với các tín hữu, mà còn đối với mọi cộng đồng công nhận tự do tôn giáo”, và đã triệu tập Đại sứ Israel để thảo luận về tình hình.
Đại diện cấp cao về đối ngoại của Liên minh châu Âu, bà Kaja Kallas, gọi đây là “một sự vi phạm tự do tôn giáo”. Trong số các phản ứng khác, chính phủ Tây Ban Nha cùng nhiều nghị sĩ tại Hoa Kỳ cũng đã lên tiếng.
Vài giờ sau, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết trên X rằng ông đã yêu cầu các cơ quan chức năng “tạo điều kiện để Tòa Thượng Phụ có thể cử hành các nghi thức theo ý muốn của ngài”.
Sự minh bạch… và lời cầu nguyện
Trong giờ Kinh Truyền Tin vào trưa Chúa nhật, sau Thánh lễ Chúa nhật Lễ Lá tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã mời gọi cầu nguyện cho các Kitô hữu tại Thánh địa, “những người đang chịu đau khổ vì hậu quả của một cuộc xung đột tàn khốc và, trong nhiều trường hợp, không thể tham dự trọn vẹn các buổi cử hành phụng vụ trong những ngày linh thánh này”.
Hiện chưa rõ liệu Đức Thánh Cha đã nắm được cụ thể sự việc xảy ra vào sáng hôm đó hay chưa, hay chỉ phát biểu trong bối cảnh chung liên quan đến việc hủy bỏ cuộc rước vào Chúa nhật Lễ Lá.
Sau đó, Đức Hồng y Pizzaballa đã trả lời phỏng vấn kênh truyền hình TV2000 của Ý: “Chúng tôi đã không hiểu nhau, và đó là điều đã xảy ra. Điều này chưa từng xảy ra trước đây; tôi rất tiếc vì sự việc đã đi đến mức này”.
Đức Hồng y Pizzaballa xác nhận rằng cảnh sát đã nhận lệnh cấm mọi hình thức tụ tập tại những nơi không có hầm trú ẩn. “Tuy nhiên, chúng tôi không yêu cầu tổ chức bất cứ điều gì mang tính công khai, chỉ cần một nghi thức ngắn gọn và riêng tư để duy trì ý nghĩa của việc cử hành tại Nhà thờ Mộ Thánh”, ngài nói.
Đức Hồng y Pizzaballa khẳng định mọi sự diễn ra “một cách hết sức lịch thiệp”, nhưng đồng thời bày tỏ hy vọng sẽ “dùng tình huống này để làm rõ những việc cần phải làm trong những ngày tới, vừa tôn trọng sự an toàn của mọi người, vừa tôn trọng quyền được cầu nguyện”.
Ngài cũng nói thêm: “Có những người đang ở trong hoàn cảnh còn khó khăn hơn chúng tôi rất nhiều, và họ không thể cử hành vì những lý do hoàn toàn khác”.
Minh Tuệ (theo Aleteia)
