Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tạp chí hàng quý “Dialoghi” của Ý, Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, đã thảo luận về sự mong manh của ngoại giao, sự trỗi dậy của logic của kẻ mạnh, tầm quan trọng của Liên Hợp Quốc và sự cần thiết phải giải phóng kho vũ khí hạt nhân.
Đức Hồng Y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh (Ảnh © Tổng Giáo phận Malta)
“Thật là một điều không tưởng khi cho rằng hòa bình được đảm bảo bằng vũ khí và sự cân bằng quyền lực do kẻ mạnh áp đặt, thay vì bằng các thỏa thuận quốc tế”. Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, đã suy ngẫm về các cuộc khủng hoảng và chiến tranh đang tàn phá thế giới trong một cuộc phỏng vấn với “Dialoghi”, tạp chí văn hóa hàng quý của Tổ chức Công giáo Tiến hành của Ý.
Phát biểu của Đức Hồng Y Parolin cũng chứa đựng sự lên án mạnh mẽ đối với việc tái vũ trang.
“Chúng tôi xác quyết rằng các kho vũ khí phải được giải phóng, bắt đầu từ kho vũ khí hạt nhân”, Đức Hồng Y Parolin nói. Ngài cũng nhắc lại việc không gia hạn các thỏa thuận về việc giảm dần vũ khí nguyên tử, điều mà Đức Hồng Y Parolin nhấn mạnh, đã “tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho việc chế tạo các công cụ chết người có khả năng hủy diệt sự sống trên trái đất”.
“Cần có thêm nhiều tiếng nói cổ võ hòa bình, cần có thêm nhiều tiếng nói phản đối sự điên rồ của cuộc chạy đua vũ trang, có có thêm nhiều tiếng nói”, Đức Hồng Y Parolin kêu gọi, “lên tiếng bênh vực những anh chị em nghèo khổ nhất của chúng ta, cần có thêm nhiều tiếng nói và nhiều đề xuất — chẳng hạn như, tôi đang nghĩ đến thế giới các trường đại học Công giáo — về những mô hình kinh tế mới được truyền cảm hứng từ công lý và sự quan tâm đến những người yếu thế nhất, chứ không phải từ việc sùng bái tiền bạc”.
“Vết thương” của cuộc chiến tranh Nga-Ukraine
“Cần phải có một làn sóng mạnh mẽ hơn nữa về lòng nhân đạo và tinh thần trách nhiệm từ phía mỗi người. Thay vào đó”, Đức Hồng y Parolin tiếp tục, “thật đau lòng khi nhận thấy rằng trong nhiều trường hợp, phản ứng duy nhất lại là tái vũ trang”.
Nhắc lại niềm hy vọng của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, người từng mơ ước về một châu Âu thống nhất, Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh rằng lịch sử “đã đi theo một hướng khác, và thay vì một thế giới tự do và thống nhất hơn, chúng ta đã chứng kiến một thế giới bất ổn hơn nổi lên, mà không có những biện pháp khắc phục hiệu quả nào được đưa ra cho những bất công khủng khiếp khiến hàng triệu người phải chịu đựng nạn đói, khát, thiếu thốn ngay cả những dịch vụ chăm sóc sức khỏe tối thiểu và điều kiện làm việc không phù hợp với phẩm giá”.
Tâm trí của Đức Hồng y Parolin hướng về Ukraine, một cuộc chiến nằm ngay giữa lòng châu Âu Kitô giáo, “một vết thương” đang kêu cầu chúng ta. “Tôi có cảm giác rằng”, Đức Hồng y Parolin nhận xét, “sự tàn phá mà cuộc chiến này gây ra ở Ukraine chưa được nhận thức đầy đủ: sự tổn thất nặng nề về nhân mạng, sự tàn phá các thành phố và cơ sở hạ tầng”.
Vị thế bá quyền
Từ Ukraine đến Gaza, Đức Hồng y Parolin nhận xét, “nhiều chính phủ đã bày tỏ sự phẫn nộ trước các cuộc tấn công nhằm vào thường dân Ukraine bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga, đồng thời áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những kẻ gây hấn. Dường như điều tương tự đã không xảy ra với thảm kịch tàn phá Gaza”.
Đức Hồng y Parolin đề cập đến “việc sử dụng tiêu chuẩn kép”, gắn liền với “vị thế bá quyền”, sự thống trị của một quốc gia đối với các quốc gia khác, được luật pháp quốc tế biện minh và chỉ được viện dẫn “khi thuận tiện”, nhưng lại bị phớt lờ trong nhiều trường hợp khác.
Cốt lõi của vấn đề, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh lập luận, nằm ở cuộc khủng hoảng ngoại giao, vốn dường như “im lặng, không có khả năng kích hoạt các công cụ thay thế”, bị thay thế bởi logic của kẻ mạnh. “Dường như người ta đã đánh mất nhận thức về giá trị của hòa bình, bi kịch của chiến tranh và tầm quan trọng của các quy tắc chung – và việc tôn trọng các quy tắc đó”.
Liên Hợp Quốc và Hội đồng Hòa bình
“Ngoại giao”, Đức Hồng y Parolin giải thích, “là nghệ thuật của những điều khả thi và không bao giờ có thể hoạt động theo những khuôn mẫu định sẵn được áp đặt từ trên xuống hoặc dựa trên những học thuyết trừu tượng”.
Đức Hồng Y Parolin cho biết rằng mọi việc phải bắt đầu từ thực tế, “cho dù đôi khi nó đáng sợ”, và đòi hỏi sự kiên nhẫn và chú trọng đến những kết quả có thể đạt được.
Về vấn đề châu Âu, nơi không thể nói bằng một tiếng nói duy nhất, cần phải “khơi dậy trong lòng người dân ý thức thuộc về châu Âu và, trong giới lãnh đạo, nhận thức về sự cần thiết phải hành động chung, mà không bao giờ từ bỏ các nguyên tắc làm nền tảng cho Liên minh châu Âu”.
Về Liên Hợp Quốc, Đức Hồng Y Parolin nhắc lại rằng “Tòa Thánh vẫn luôn tin tưởng vào tầm quan trọng của tổ chức này”, coi các tổ chức quốc tế là thiết yếu “để kiềm chế logic của kẻ mạnh”. Chắc chắn, quyền phủ quyết đã hạn chế tác động của nó, nhưng, ngài cho biết thêm, cần phải tránh “chuyển từ sức mạnh của pháp luật sang luật của vũ lực”.
Liên quan đến Hội đồng Hòa bình, mặc dù Tòa Thánh chưa tham gia, nhưng Đức Hồng Y Parolin cho biết rằng Hội đồng “duy trì đối thoại cởi mở với các quốc gia liên quan”, vì Tòa Thánh sẵn sàng làm mọi điều có thể để thúc đẩy hòa bình và tái thiết, phối hợp chặt chẽ với Giáo hội Công giáo tại Thánh Địa.
“Tôi cho rằng điều cần thiết”, Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh, “là các tổ chức quốc tế và chính người Palestine phải tham gia, bởi vì không thể quyết định tương lai của Dải Gaza mà lại bỏ qua những cư dân hợp pháp của nơi này, những người là công dân của Nhà nước Palestine — một thực thể cần được bảo vệ chống lại bất kỳ nỗ lực sáp nhập nào, điều này trái với các nghị quyết của Liên Hợp Quốc và các nguyên tắc nền tảng của công lý”.
Ủng hộ tiếng nói của các Đức Giáo hoàng
Suy ngẫm về tiếng nói của các Đức Giáo hoàng trong thời kỳ khủng hoảng, Đức Hồng y Parolin nhắc lại rằng đó chỉ là “tiếng nói trong sa mạc” nếu không được ủng hộ.
Về việc chính quyền Trump viện dẫn các giá trị tôn giáo, Đức Hồng y Parolin chỉ ra một số điểm không nhất quán: “Đức tin Kitô giáo không phải là một quầy trưng bày các sản phẩm khác nhau để người mua có thể lựa chọn. Chúng ta không thể tuyên bố yêu thương và bảo vệ sự sống trong khi chỉ quan tâm đến thai nhi, mà không nhận ra rằng sự sống của những người di cư bỏ mạng trên biển cũng là sự sống con người”.
Về vấn đề Venezuela, Đức Hồng y Parolin tái khẳng định những nỗ lực trước đây của Tòa Thánh nhằm tìm kiếm một giải pháp tránh đổ máu, đồng thời cũng cho biết thêm rằng “bất kể điều gì đã xảy ra và xảy ra như thế nào, chúng tôi vẫn tiếp tục ủng hộ một giải pháp hòa bình, yêu cầu quyền tự quyết của đất nước và lợi ích của người dân Venezuela được tôn trọng”.
Viễn cảnh quốc tế
Liên quan đến Greenland, sau lời đe dọa sáp nhập của Tổng thống Trump, Đức Hồng y Parolin nhận xét rằng, trong khi đánh giá cao nỗ lực chung của chính phủ Đan Mạch và chính phủ tự trị Greenland nhằm đạt được sự hiểu biết với Hoa Kỳ, những sự việc đã xảy ra “đã dẫn đến việc người dân Greenland nhận thức rõ hơn về bản sắc của chính họ”.
Về vấn đề Iran, ngài nhắc lại sự cần thiết phải tôn trọng nhân quyền và các yêu cầu của người dân, “kiên nhẫn vun đắp đối thoại và hòa bình”.
Khi được hỏi về vấn đề Trung Quốc, Đức Hồng y Parolin nhắc lại rằng “cuộc đối thoại vẫn tiếp tục, bất chấp những khó khăn”. Ngài một lần nữa nhấn mạnh rằng “thỏa thuận tạm thời được ký kết vào tháng 9 năm 2018 không phải là một hiệp ước hay một thỏa thuận chính trị-ngoại giao, mà chỉ liên quan đến thủ tục bổ nhiệm Giám mục”.
“Việc tất cả các Giám mục ở Trung Quốc hiện nay đều hiệp thông với Đức Giáo hoàng”, Đức Hồng y Parolin giải thích, l”à điều vô cùng quan trọng”.
Về vấn đề Hồng Kông, “Giáo hội tiếp tục đối thoại với chính quyền và đảm bảo tự do tôn giá”.
Đừng quên khuôn mặt của người khác
Cuối cùng, khi suy ngẫm về những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ và sự cần thiết phải tôn trọng những giới hạn, Đức Hồng y Parolin tuyên bố: “Chúng ta phải bảo vệ nhân loại và chống lại sự phi nhân hóa”.
Liên quan đến vấn đề mạng xã hội, Đức Hồng y Parolin lên án “việc sử dụng ngôn từ thù hận, khinh miệt, thiếu tôn trọng người khác”, gây ra nỗi sợ hãi và dẫn đến việc xác định những kẻ thù tiềm năng.
“Là những người Kitô hữu”, Quốc Vụ Khanh Vatican kết luận, “chúng ta phải chống lại sự lệch lạc này thông qua chứng tá hằng ngày của mình: hận thù, chiến tranh và bạo lực khởi sự khi chúng ta quên đi khuôn mặt của người khác”.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
