Vào ngày 8 tháng 2, Tòa Thánh xác nhận Đức Thánh Cha Lêô XIV, vị Giáo hoàng đầu tiên sinh tại Hoa Kỳ, không có kế hoạch đến thăm Hoa Kỳ trong năm tới, bất chấp sự trùng hợp mang tính biểu tượng với dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc của quốc gia này.
Đối với Peru, chuyến viếng thăm được mong đợi này không chỉ mang ý nghĩa đối với Giáo hội mà còn mang tính chiến lược.
Trong những tuần lễ gần đây, khi nhiều đồn đoán lan truyền về khả năng Đức Thánh Cha trở lại Hoa Kỳ, Vatican đã âm thầm làm rõ rằng Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ không trở về thăm quê hương của mình vào năm 2026. Thay vào đó, sự chú ý đang chuyển hẳn về phía Nam, hướng đến Peru — một quốc gia hiện đã bắt đầu huy động các cơ quan nhà nước, Giáo hội và ngành du lịch để chuẩn bị cho một chuyến viếng thăm ngày càng có nhiều khả năng diễn ra trước cuối năm nay.
Vào ngày 8 tháng 2, Tòa Thánh xác nhận rằng Đức Thánh Cha Lêô XIV, vị Giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Hoa Kỳ, không có kế hoạch đến thăm Hoa Kỳ trong năm tới, dù thời điểm này trùng với dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc của quốc gia này. Quyết định này được đưa ra sau nhiều tuần lễ có những suy đoán rằng có thể sẽ có sự hiện diện của Đức Thánh Cha tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, hoặc một chuyến Tông du kết hợp với Mexico. Các quan chức Vatican đã chấm dứt những tin đồn này, viện dẫn cả những lý do thực tiễn lẫn mục vụ.
Trong bối cảnh đó, Peru nổi lên như một ưu tiên rõ rệt. Ngoại trưởng Peru, ông Hugo de Zela, đã đưa ra thông báo vào ngày 1 tháng 2 rằng Đức Thánh Cha đã chấp nhận lời mời chính thức của chính phủ chuyển tiếp do Tổng thống José Jerí lãnh đạo để đến thăm Peru vào năm 2026. Dù thời điểm cụ thể vẫn đang được thảo luận, chính phủ và Hội đồng Giám mục Peru đều thống nhất về một khung thời gian vào nửa cuối năm, nhiều khả năng là từ tháng 10 đến tháng 11, sau khi chu kỳ bầu cử kết thúc với cuộc tổng tuyển cử vào tháng 4.
Đối với Peru, chuyến viếng thăm được mong đợi này không chỉ mang ý nghĩa đối với Giáo hội mà còn mang tầm chiến lược. Bộ trưởng Ngoại thương và Du lịch, bà Teresa Mera, đã công khai xem chuyến viếng thăm của Đức Lêô XIV như một động lực thúc đẩy việc định vị Peru trở thành một trung tâm du lịch tôn giáo toàn cầu. Trong một bài viết trên nền tảng chính thức của chính phủ, bà Mera nhấn mạnh rằng du lịch tôn giáo hiện chiếm gần 20% lượng du khách quốc tế trên toàn thế giới — một con số cho thấy đây là một trong những phân khúc năng động nhất của ngành du lịch toàn cầu.
“Du lịch tôn giáo vượt xa phạm vi tín ngưỡng và tâm linh”, bà Mera nói. “Đó còn là một biểu hiện văn hóa, góp phần kích thích nền kinh tế, tạo việc làm và mở ra cơ hội cho sự phát triển khu vực”, Bộ của bà, Mincetur, đã và đang chuẩn bị từ sớm để bảo đảm Peru “sẵn sàng đón tiếp thế giới”.
Trọng tâm của các công tác chuẩn bị này là sáng kiến đa ngành mang tên “Con đường Lêô”, quy tụ chính quyền trung ương, khu vực và địa phương, Giáo hội Công giáo, các hiệp hội du lịch và khu vực tư nhân. Dự án trải dài trên bốn khu vực — Lambayeque, Piura, La Libertad và Callao — và kết nối 38 điểm du lịch, chủ yếu là các nhà thờ và đền thánh, cùng với các điểm tham quan văn hóa và thiên nhiên. Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, cải thiện không gian công cộng và tăng cường dịch vụ du lịch là một phần của kế hoạch.
Trung tâm mang tính biểu tượng của tuyến hành hương này nằm ở miền bắc Peru, nơi Đức Lêô XIV đã dành hơn hai thập niên phục vụ với tư cách là một Linh mục thừa sai và sau đó là Giám mục. Riêng tại Chiclayo, một triển lãm bảo tàng thường trực mang tên “Theo những nẻo đường của Đức Lêô XIV” đã được khai trương, nhằm giúp khách tham quan hiểu sâu hơn về nguồn gốc mục vụ của Đức Thánh Cha và củng cố bản sắc địa phương.
Tuy nhiên, việc hoạch định các chuyến Tông du của Vatican không chỉ dừng lại ở Peru. Các quan chức cho biết Đức Lêô XIV dự kiến sẽ công bố một chuyến Tông du tới châu Phi sau lễ Phục Sinh, với Algeria và Angola nằm trong số các điểm đến đã được xác nhận, cùng với những quốc gia khác sẽ được công bố sau. Trong khi đó, các Giám mục Tây Ban Nha cho biết với truyền thông địa phương rằng Đức Thánh Cha có ý định thăm Tây Ban Nha trong năm nay; một trang web chuyên biệt cùng các ủy ban tổ chức tại Madrid, Barcelona và quần đảo Canary đã được thiết lập và đi vào hoạt động.
Việc không có chuyến thăm Hoa Kỳ vào năm 2026 phản ánh nhiều hơn là những giới hạn về lịch trình. Ngay từ đầu triều đại Giáo hoàng, Đức Lêô XIV dường như thận trọng trước việc bị gán mác là một “Giáo hoàng người Mỹ”. Dù ngài từng nói: “Tôi cảm thấy mình thực sự là một người Mỹ”, nhưng lần xuất hiện công khai đầu tiên sau khi đắc cử Giáo hoàng lại đáng chú ý bởi việc ngài sử dụng tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha, thay vì tiếng Anh. Một chuyến thăm cấp cao tới Hoa Kỳ vào đúng dịp kỷ niệm quốc gia quan trọng — và gần thời điểm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 — hầu như chắc chắn sẽ làm gia tăng các biểu tượng chính trị và quốc gia, điều mà Vatican theo truyền thống luôn tìm cách né tránh.
Bên cạnh đó còn có những yếu tố ngoại giao thực tiễn. Sứ thần Tòa Thánh tại Hoa Kỳ, Đức Hồng y Christoph Pierre, gần đây đã tròn 80 tuổi, vượt quá độ tuổi nghỉ hưu thông thường là 75 tuổi. Trong bối cảnh dự kiến sẽ có sự chuyển giao tại Tòa Sứ thần Tòa Thánh, việc tổ chức một chuyến Tông du phức tạp của Đức Thánh Cha tới Hoa Kỳ sẽ đặt ra những thách thức đáng kể.
Trong lịch sử, việc một Giáo hoàng sớm trở về quê hương không phải là điều chưa từng có. Thánh Gioan Phaolô II đã quy tụ những đám đông khổng lồ tại Ba Lan chưa đầy một năm sau khi được bầu chọn, và Đức Bênêđictô XVI đã chọn Đức làm điểm đến đầu tiên cho kỳ Đại hội Giới trẻ Thế giới năm 2005. Trái lại, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô chưa bao giờ trở về Argentina sau năm 2013, dù nhiều lần bày tỏ mong muốn cá nhân được làm điều đó.
Minh Tuệ (theo Zenit)
