Nhà Thần học sinh thái Boff cảnh báo: “Đại dịch này còn hơn cả một cuộc khủng hoảng. Đó là lời kêu gọi thay đổi mối tương quan của chúng ta với Mẹ Trái Đất”

FAFF7B76-10A6-44B2-920F-2B8C9671D004

Trong thời đại khủng hoảng, thiên tai và hiện tại, với đại dịch coronavirus chủng mới, nhân loại đang đặt những thứ được coi là thiết yếu đối với họ lên hàng đầu: tinh thần liên đới, sự hợp tác và thái độ quan tâm đến người khác.

Chúng ta đang trải qua một thời khắc bi đát trong lịch sử nhân loại. Lần đầu tiên, một loại virus đã tấn công toàn bộ hành tinh Trái đất. Nó đang tàn sát hàng ngàn sinh mạng, ảnh hưởng đến tất cả mọi người không trừ một ai – nhưng đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất ở các vùng ngoại ô của các thành phố, những người không thể đảm bảo đầy đủ việc giữ khoảng cách xã hội cũng như tránh các đám đông, do kết cấu của các ngôi nhà, đó là những căn chòi tồi tàn thực sự.

Đại dịch này không chỉ là một cuộc khủng hoảng. Đó là lời kêu gọi thay đổi mối tương quan của chúng ta với thiên nhiên và với Mẹ Trái Đất, tức là tìm kiếm một sự khởi đầu mới, một mô hình mới cho phép chúng ta tồn tại trong Ngôi nhà chung và tiếp tục tiến trình văn minh của chúng ta.

Chúng ta đang sống trong tình trạng khẩn cấp về sinh thái. Vào ngày 22 tháng 8 năm 2020, Ngày Trái đất đã diễn ra. Điều này có nghĩa là con người đã tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ của hệ sinh thái và các nguồn cung cấp không thể tái tạo quan trọng khác. Trái đất đã chìm trong màu đỏ. Nếu chúng ta tiếp tục với chủ nghĩa tiêu dùng của mình, chúng ta sẽ khai thác một cách thô bạo những gì Mẹ Trái đất không còn có thể ban cho chúng ta nữa. Sau đó, Mẹ Trái Đất phản ứng với tình trạng nóng lên toàn cầu nhiều hơn, với các đợt thời tiết khắc nghiệt, với việc đất đai ngày càng trở nên kém màu mỡ, ít nước uống hơn và với hàng loạt các loại virus không ngừng tấn công con người và khiến cuộc sống của họ bị đe dọa.

Được LHQ mời gọi, các nhà khoa học đã nghiên cứu 9 Ranh giới hành tinh mà không cách nào vượt qua được (trong số đó, vấn đề biến đổi khí hậu, tình trạng khan hiếm nước uống, tình trạng suy thoái đất đai, xói mòn đa dạng sinh học, thay đổi nitơ, trong số những ranh giới khác), vì chúng sẽ gây ra sự sụp đổ đối với nền văn minh của chúng ta. Bởi vì tất cả mọi thứ đều có sự kết nối với nhau, sự phá vỡ một ranh giới có thể gây ra sự phá vỡ những thứ khác và do đó đẩy chúng ta vào tình huống xấu nhất có thể.

Thông điệp Laudato si’ đã cảnh báo chúng ta: “Không còn có thể khinh miệt và mỉa mai những lời tiên báo về tận thế nữa. Chúng ta chắc chắn sẽ để lại cho thế hệ kế tiếp những mảnh vỡ, hoang mạc và bụi bẩn. Tốc độ tiêu thụ, chất thải và sự biến đổi môi trường đã vượt quá khả năng của hành tinh đến nỗi lối sống hiện tại của chúng ta, vốn đã không ổn định, chỉ có thể tạo ra những thảm hoạ, như chúng ta đã thấy xảy ra định kỳ ở nhiều khu vực trên thế giới” (số 161).

Điều cấp thiết là chúng ta cần phải tránh những thảm họa như vậy, nhưng hơn bất cứ điều gì khác, chúng ta phải phục hồi, với những giá trị và nguyên tắc mới, sự tồn tại của chúng ta trên Trái đất, người Mẹ của chúng ta, người cho chúng ta mọi thứ chúng ta cần để sinh tồn.

Dựa trên sứ mạng chung này, một sự hợp tác đã được thiết lập giữa Dòng tu có truyền thống lâu đời trong việc chăm sóc công trình sáng tạo, sự sống, những thứ bị tước đoạt nhất và Mẹ Trái đất – các Tu sĩ Dòng Phanxicô và Dòng Tên – thông qua Ủy ban Công lý, Hòa bình và Sinh thái của Hội nghị của Gia đình Phan Sinh Brazil; Đài quan sát Luciano Mendes de Almeida của Mạng lưới Thúc đẩy Công bằng Xã hội và Môi trường của Tỉnh Dòng Tên Brazil, và Phong trào Khí hậu Công giáo Toàn cầu. Chương trình MAGIS và Trường Triết học và Thần học Dòng Tên (FAJE) cũng là những đối tác.

Giá trị của hai truyền thống này có thể truyền cảm hứng cho chúng ta về những cách thức mới để chăm sóc di sản thiêng liêng mà sự tiến hóa và Thiên Chúa đã ban cho chúng ta: Trái đất, ‘Magna Mater’ (Mẹ Cả) của người xưa, nữ thần Pachamama của người dân bản địa Andes, và nữ thần Gaia của người hiện đại. Thông điệp Laudato Si’ kêu gọi chúng ta  thực hiện“ một cuộc hoán cải môi sinh toàn cầu” và không dưới 35 lần, yêu cầu chúng ta cần phải có “lối sống mới”.

Trong thông điệp về sinh thái học toàn diện, Đức Thánh Cha Phanxicô đã trình bày Thánh Phanxicô như là “mẫu gương hoàn hảo cho việc chăm sóc những gì bị tổn thương và một nền sinh thái toàn diện vui tươi, đích thực. Ngài là vị Thánh bảo trợ cho tất cả những ai đang nghiên cứu và hoạt động trong lãnh vực sinh thái, Ngài cũng được rất nhiều người không phải là Kitô hữu yêu mến” (số 10).

Đức Thánh Cha Phanxicô tiếp tục: “Ngài đáp trả với thế giới xung quanh vượt xa hiểu biết tri thức hay những tính toán kinh tế, vì đối với Ngài, mỗi và mọi loài thụ tạo đều là một người chị hiệp nhất với Ngài bằng những mối dây liên kết tình cảm. Đó là lý do vì sao Ngài cảm thấy được mời gọi để chăm sóc cho tất cả mọi loài đang tồn tại…Thánh Phanxicô không cho phép đụng đến một phần khu vườn trong nhà dòng của Ngài, để những loài hoa và cây cỏ lớn lên ở đó, và những ai thấy chúng có thể hướng lòng trí của họ lên Thiên Chúa, Đấng tạo nên một vẻ đẹp như thế” (số 11-12).

 Thánh Inhaxiô Loyola là một người rất sùng mộ Thánh Phanxicô, đặc biệt là đời sống khó nghèo của Ngài. Đối với cả hai Thánh Phanxicô và Thánh Inhaxiô, việc trở nên nghèo khó có ý nghĩa hơn là một sự luyện tập khổ hạnh; đó là t bỏ mọi thứ để trở nên gần gũi hơn với tha nhân và xây dựng tinh thần huynh đệ với họ. Trở nên nghèo khó để trở nên anh chị em với nhau.

Đối với những người bạn đồng hành đầu tiên của Thánh Inhaxiô, cuộc sống khó nghèo, cả cá nhân và cộng đồng, luôn đồng hành với việc chăm sóc người nghèo, một phần thiết yếu của đặc sủng Dòng Tên. Và Thánh Phanxicô đã sống ba niềm đam mê này: Chúa Kitô Chịu Đóng Đinh, những người nghèo nhất trong những người nghèo, và thiên nhiên. Ngài gọi tất cả mọi loài tạo vật, ngay cả con sói hung dữ ở Gubbio, bằng cái tên thân thương là anh chị em.

Cả hai đều nhìn thấy Thiên Chúa trong mọi sự. Như Thánh Inhaxiô đã diễn tả rất hay: “Hãy tìm kiếm Thiên Chúa trong mọi sự và thấy rằng tất cả mọi sự đều đến từ trời cao”. Và Ngài diễn tả nhiều hơn thế nữa, phù hợp với tinh thần của Thánh Phanxicô: “Không phải là cứ có quá nhiều kiến thức mới lấp đầy và thỏa mãn tâm hồn, mà thay vào đó là cảm giác thân thiết và sự thưởng thức đối với mọi thứ. Ta chỉ có thể thưởng thức trọn vẹn mọi thứ nếu ta thực sự yêu chúng và cảm thấy hợp nhất với chúng”.

Những hình thức sống và mối quan hệ như vậy là nền tảng nếu chúng ta muốn tái tạo lại một đường lối hòa nhã, tôn trọng và quan tâm chăm sóc Trái đất và Thiên nhiên. Từ đó sẽ nảy sinh một nền văn minh sinh trung tâm luận (biocentrism – thuyết lấy sự sống làm trung tâm), dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau giữa tất cả mọi người, tinh thần liên đới, hợp tác và chăm sóc tất cả những gì tồn tại và sinh tồn, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất, trong tình huynh đệ phổ quát.

COVID-19 là một dấu hiệu mà Mẹ Trái đất đã gửi cho chúng ta để đảm nhận sứ mạng mà Đấng Tạo hóa đã trao phó cho chúng ta để “bảo vệ và chăm sóc Vườn Địa đàng”, tức là Mẹ Trái Đất (St 2:15). Nếu hai Dòng tu này, các Tu sĩ Dòng Tên và Dòng Phanxicô, cùng với những người khác, thực hiện trách nhiệm thiêng liêng này, chúng ta sẽ chứng minh rằng không phải tất cả Vườn Địa đàng trên trần gian đều không còn nữa.

Nó đang triển nở bên trong chúng ta và mở rộng ra các không gian khác, cuối cùng biến Mẹ Trái đất trở thành Ngôi nhà chung thực sự và duy nhất, nơi chúng ta có thể cùng nhau chung sống trong công lý, hòa bình và vui mừng tôn vinh sự sống.

Hai truyền thống Linh đạo, hiện thống nhất trong việc bảo vệ và thúc đẩy sự sống và Mẹ Trái Đất, có thể thực hiện những bước đầu tiên hướng tới sự biến đổi cần thiết này để hướng tới một mối tương quan dịu dàng và huynh đệ mới với tất cả nhân loại và đặc biệt là với thiên nhiên đã bị tàn phá và Mẹ Trái đất đang đau đớn rên xiết.

Leonardo Boff

Nhà Thần học sinh thái Dòng Phanxicô

Minh Tuệ (theo Novena)

Bài liên quan

Tin tức mới

Facebook

Youtube